PV: Tại Hội nghị sơ kết 6 tháng đầu năm 2026 của ngành Văn hóa, Thể thao và Du lịch, một trong những điểm nhấn nổi bật là sự chuyển dịch mạnh mẽ từ tư duy “quản lý hành chính” sang “quản trị KPI”, lấy chất lượng đầu ra làm thước đo hiệu quả. Đối với một trung tâm thể thao lớn như TP. Hồ Chí Minh, Sở Văn hóa và Thể thao thành phố đã và đang cụ thể hóa tinh thần kiến tạo này như thế nào, thưa ông?
PGĐ. Nguyễn Nam Nhân: Quản trị KPI không đơn thuần là lập thêm một bảng chấm điểm, mà là cuộc cách mạng trong phương thức giao việc. Mỗi nhiệm vụ được triển khai phải trả lời rõ ràng 4 câu hỏi cốt lõi: Sản phẩm cuối cùng là gì? Ai chịu trách nhiệm chính? Thời hạn hoàn thành khi nào? Và đo lường bằng chỉ số cụ thể nào?
Để hiện thực hóa điều này, trước hết đối với công tác tổ chức giải đấu, KPI không dừng lại ở báo cáo "đã tổ chức đúng kế hoạch". Chúng tôi chuyển sang đo lường bằng các chỉ số định lượng cụ thể, bao gồm số lượng người tham dự, mức độ an toàn, tỷ lệ sự cố và thời gian xử lý, chất lượng chuyên môn, lượng khán giả trực tiếp và gián tiếp, hiệu quả truyền thông, nguồn lực xã hội hóa huy động được, cùng mức độ hài lòng của các đoàn tham dự.
Song song đó, trong đào tạo vận động viên, bên cạnh chỉ tiêu huy chương truyền thống, hệ thống phải theo dõi sát sao tỷ lệ tiến bộ, số lượng vận động viên được triệu tập vào đội tuyển quốc gia, tỷ lệ bổ sung lực lượng trẻ, kiểm soát chấn thương và khả năng duy trì thành tích bền vững. Một bộ môn có nhiều huy chương nhưng trống lực lượng kế cận thì không thể coi là phát triển bền vững.
Phó Giám đốc Sở Văn hóa Thể thao T.P Hồ Chí Minh (Ảnh: ST)
Đồng thời, đối với việc quản lý cơ sở vật chất, thay vì chỉ báo cáo số kinh phí đã sửa chữa, chúng tôi tập trung đo lường hiệu suất sử dụng thực tế như công trình mở cửa bao nhiêu giờ, đón bao nhiêu lượt người tập luyện, suất đầu tư trên mỗi người thụ hưởng và tính tối ưu của chi phí vận hành.
Chúng tôi cũng phân định rõ người quyết định, đơn vị chủ trì và đơn vị phối hợp. Đơn vị phối hợp phải thực hiện đầy đủ nhiệm vụ chuyên môn được giao, dù không thuộc phạm vi quản lý trực tiếp của lãnh đạo phụ trách đầu mối. Như vậy sẽ tránh tình trạng việc chung nhưng trách nhiệm không rõ.
Đặc biệt, KPI phải đi đôi với dữ liệu cập nhật theo thời gian thực. Khi biểu đồ tiến độ cảnh báo một hạng mục bị chậm, lãnh đạo phải lập tức nhận diện được điểm nghẽn nằm ở thủ tục pháp lý, dòng vốn, kỹ thuật hay khâu phối hợp liên ngành để tháo gỡ kịp thời. KPI, vì thế, là công cụ đồng hành tháo gỡ khó khăn chứ không chỉ để kiểm tra. Chúng tôi không đánh giá hiệu quả bằng số lượng cuộc họp hay văn bản ban hành, mà bằng những giá trị thực tế mà người dân và vận động viên thực sự được thụ hưởng.
PV: Mục tiêu của Thể thao hiện nay không chỉ dừng lại ở nhiệm vụ tranh chấp huy chương mà đang hướng tới mục tiêu phát triển kinh tế thể thao, biến lĩnh vực này thành một động lực mới của công nghiệp văn hóa và kinh tế số. Ông đánh giá thế nào về tiềm năng của TP. Hồ Chí Minh, đặc biệt trong các lĩnh vực mới nổi như thể thao điện tử (Esports) và du lịch thể thao?
PGĐ. Nguyễn Nam Nhân: TP. Hồ Chí Minh sở hữu những lợi thế vượt trội với thị trường tiêu dùng lớn, dân số trẻ, cộng đồng doanh nghiệp năng động, hạ tầng truyền thông hiện đại và lượng khách du lịch dồi dào. Tuy nhiên, kinh tế thể thao chỉ thực sự định hình khi mỗi sự kiện được thiết kế như một chuỗi giá trị khép kín, chứ không phải giải đấu kết thúc là hạ màn.
Lấy ví dụ từ một giải chạy quy mô hàng chục nghìn người, nguồn thu không chỉ dừng lại ở việc bán vé. Người tham gia sẽ kích cầu các dịch vụ lưu trú, ăn uống, vận chuyển, mua sắm, chăm sóc sức khỏe và du lịch gia đình. Nếu lịch trình giải đấu được công bố sớm, các doanh nghiệp lữ hành, khách sạn có thể chủ động thiết kế gói combo dịch vụ; địa phương có thể lồng ghép không gian ẩm thực, văn hóa và giới thiệu sản phẩm đặc trưng để tối đa hóa doanh thu.
Tương tự, các giải đấu quốc tế như Teqball, võ thuật, xe đạp hay thể thao dưới nước không chỉ mang giá trị chuyên môn thuần túy, mà còn là kênh định vị thương hiệu điểm đến, tạo ra giá trị từ bản quyền truyền hình, tài trợ và quảng bá hình ảnh TP. Hồ Chí Minh ra toàn cầu.
TP. Hồ Chí Minh đang thúc đẩy phát triển xã hội hóa, kinh tế thể thao trong việc tổ chức thi đấu các giải thể thao từ phong trào đến đỉnh cao (Ảnh: ST)
Về công tác xã hội hóa, chúng tôi chủ trương chuyển từ việc vận động tài trợ dựa trên quan hệ sang thiết kế các gói quyền lợi thương mại rõ ràng. Doanh nghiệp cần biết chính xác thương hiệu của họ xuất hiện ở đâu, tiếp cận nhóm khách hàng nào, quyền lợi truyền thông ra sao và hiệu quả đo lường thế nào. Việc Thành phố bước đầu huy động được khoảng 6,2 tỷ đồng từ nguồn lực xã hội cho công tác số hóa là minh chứng cho thấy doanh nghiệp luôn sẵn sàng đồng hành khi sản phẩm và quyền lợi được định hình rõ ràng, sòng phẳng.
Đối với thể thao điện tử, tiềm năng phát triển không chỉ gói gọn ở các trận đấu kịch tính. Hệ sinh thái này bao gồm cả một chuỗi cung ứng từ vận động viên, huấn luyện viên, trọng tài, sản xuất nội dung, thiết kế trò chơi, công nghệ phát sóng, tổ chức sự kiện cho đến đào tạo nhân lực. Tuy nhiên, phân khúc này đòi hỏi phải đi kèm các tiêu chuẩn khắt khe về bảo vệ sức khỏe, phân bổ thời gian tập luyện, bản quyền, giới hạn độ tuổi và xây dựng môi trường thi đấu lành mạnh.
Thời gian tới, Thành phố cần xây dựng Bộ chỉ số kinh tế thể thao để đo lường chính xác lượng khách đến vì sự kiện, số đêm lưu trú, mức chi tiêu bình quân, giá trị tài trợ huy động, số việc làm tạo ra và hiệu số truyền thông. Chỉ khi có số liệu định lượng, chúng ta mới biết rõ dự án nào hiệu quả để tiếp tục đầu tư, dự án nào cần tái cấu trúc. Mỗi giải thể thao phải được vận hành như một sản phẩm kinh tế - văn hóa có mục tiêu, khách hàng, đối tác và chỉ số sinh lời rõ ràng.
PV: Song song với thể thao thành tích cao, phong trào thể thao quần chúng tại Thành phố có sự phát triển mạnh mẽ. Tuy nhiên, bài toán thiết chế thể thao cơ sở và việc phân bổ vốn đầu tư công trung hạn vẫn là thách thức lớn. Sở đang triển khai những giải pháp gì để vừa bảo đảm quỹ đất, cơ sở vật chất cho người dân, vừa tối ưu hóa kế hoạch đầu tư công giai đoạn 2026–2030?
PGĐ. Nguyễn Nam Nhân: Thách thức lớn nhất hiện nay là tốc độ tăng trưởng nhu cầu tập luyện của người dân nhanh hơn năng lực cung ứng sân bãi, đặc biệt tại các khu vực đô thị hóa nhanh và có mật độ dân cư cao. Do đó, giải pháp đột phá là không thể ngồi chờ xây dựng các đại công trình, mà phải kiến tạo ngay các điểm tập luyện tiện ích, len lỏi vào từng địa bàn dân cư.
Trước hết, chúng ta phải bảo vệ nghiêm ngặt quỹ đất thể thao trong quy hoạch. Khi duyệt quy hoạch các khu dân cư hay đô thị mới, hạ tầng thể thao phải được đặt ngang hàng với các tiện ích thiết yếu như trường học, y tế và công viên, tuyệt đối không điều chỉnh sang mục đích khác khi chưa đánh giá đầy đủ nhu cầu của cộng đồng.
Đi liền với đó là định hướng phát triển thiết chế thể thao nhỏ và linh hoạt. Một quỹ đất vừa phải nếu được thiết kế tối ưu làm sân đa năng, đường đi bộ, lắp đặt dụng cụ tập ngoài trời sẽ mang lại hiệu quả dân sinh cao hơn nhiều so với một công trình đồ sộ nhưng nằm quá xa dân cư, ít người sử dụng.
Một giải pháp quan trọng khác là thí điểm mở cửa cơ sở vật chất trường học ngoài giờ để tận dụng nguồn lực cực kỳ lớn này. Để khơi thông, chúng tôi đang xây dựng quy chế phối hợp cụ thể nhằm giải quyết triệt để các lo ngại về an ninh, bảo quản tài sản, chi phí vận hành, trách nhiệm quản lý và bảo hiểm. Sở Văn hóa Thể thao thành phố sẽ thí điểm tại một số trường đủ điều kiện để đánh giá rút kinh nghiệm sau 6 tháng trước khi nhân rộng, tránh việc ban hành chủ trương chung chung nhưng các trường không dám thực hiện.
TP. Hồ Chí Minh đang đẩy mạnh xây dựng và nâng cấp các cơ sở thể thao hiện đại, như Khu liên hợp thể thao Rạch Chiếc, với kỳ vọng trở thành trung tâm huấn luyện và thi đấu tầm cỡ khu vực (Ảnh: ST)
Bên cạnh đó, việc tối ưu hóa các không gian mở như công viên hay hành lang bờ sông cũng cần được đẩy mạnh. Thay vì bê tông hóa phức tạp, việc bố trí các đường chạy bộ, trạm tập thể lực hay sân tập tạm thời vừa tiết kiệm ngân sách, vừa đưa thể thao chạm gần nhất đến đời sống thường nhật.
Đối với nguồn vốn ngân sách, chúng tôi chủ trương cải tổ toàn diện tiêu chí phân bổ vốn đầu tư công. Các dự án phải được chấm điểm và xếp hạng khoa học dựa trên mức độ xuống cấp, quy mô người thụ hưởng, bán kính phục vụ, công suất khai thác, nhu cầu thực tế của bộ môn và khả năng đối ứng từ nguồn lực xã hội, nhằm chấm dứt tình trạng chia đều vốn hoặc đầu tư trùng lắp công năng trên cùng một địa bàn.
Cuối cùng, cần có sự cân bằng hợp lý giữa xây mới và bảo trì, bởi một sân tập cũ nếu được nâng cấp mặt sân, bổ sung chiếu sáng, nhà vệ sinh và các hạng mục an toàn có thể lập tức phục vụ hàng nghìn lượt người với chi phí tối giản so với một dự án khởi công mới. Mục tiêu ngành Văn hóa Thể thao thành phố hướng tới không phải là có bao nhiêu công trình ghi trên giấy tờ báo cáo, mà là người dân mất bao nhiêu phút để tiếp cận được một không gian tập luyện an toàn, thuận tiện với chi phí hợp lý.
PV: Thưa ông! ông có thể chia sẻ thêm về những nhiệm vụ trọng tâm mà ngành thể thao TP. Hồ Chí Minh sẽ dồn lực thực hiện trong 6 tháng cuối năm 2026 nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh trên trường quốc tế?
PGĐ. Nguyễn Nam Nhân: Tiêu điểm lớn nhất của 6 tháng cuối năm 2026 là tổ chức thành công Đại hội Thể thao toàn quốc lần thứ X, đồng thời chủ động xây dựng bệ phóng vững chắc cho giai đoạn hậu Đại hội thông qua các nhóm nhiệm vụ chiến lược được kết nối chặt chẽ.
Trước tiên, chúng tôi tập trung vận hành thử nghiệm toàn diện hệ thống bằng cách hoàn thiện, chạy thử các địa điểm thi đấu, hạ tầng công nghệ và quy trình vận hành. Công tác diễn tập không chỉ tập trung vào phần nghi lễ, mà phải giả định và xử lý thuần thục các kịch bản khủng hoảng như đổi lịch thi đấu đột xuất, sự cố mất điện, nghẽn đường truyền, chậm xe đưa đón, khẩn cấp y tế hoặc lượng khán giả quá tải.
Song song đó là nhiệm vụ tối ưu hóa điểm rơi phong độ cho vận động viên thông qua việc nâng cao chất lượng huấn luyện, phục hồi chức năng và kiểm soát chấn thương. Các môn trọng điểm phải áp dụng chỉ tiêu cụ thể đến từng nội dung nhưng phải bảo đảm sự nghiệp lâu dài cho vận động viên.
Để phục vụ quản trị hiện đại, ngành thể thao sẽ dồn lực hoàn thiện hệ thống cơ sở dữ liệu lớn và phần mềm quản lý chuyên ngành. Sau Đại hội, nền tảng này sẽ tiếp tục là công cụ đắc lực phục vụ công tác tuyển chọn tài năng, thiết lập giáo án huấn luyện, tổ chức giải đấu và quản trị tài sản công.
Đồng thời, việc thiết lập mô hình vận hành chi tiết hậu Đại hội cho từng công trình cũng được triển khai sớm, làm rõ lịch trình khai thác, đơn vị chịu trách nhiệm và phương án tài chính tự chủ để bảo dưỡng, tránh tình trạng đầu tư lớn nhưng lãng phí do thiếu kinh phí duy trì.
Một trọng tâm không thể tách rời là kích hoạt ngay các sản phẩm kinh tế thể thao như hệ thống lịch sự kiện thường niên, các gói tài trợ chuẩn hóa, sản phẩm du lịch thể thao liên kết, giải đấu Esports quy chuẩn và công cụ đo lường tác động kinh tế.
Tất cả các nỗ lực trên sẽ được bổ trợ bằng việc nâng chất hợp tác quốc tế theo chiều sâu, chủ động tìm kiếm chuyên gia ngoại cho các bộ môn còn yếu, xây dựng các chuyến tập huấn chất lượng cao tại các cường quốc thể thao, đồng thời hỗ trợ nâng chuẩn tổ chức, truyền thông và dịch vụ để sẵn sàng đăng cai các giải đấu tầm cỡ quốc tế.
Theo tôi, năng lực cạnh tranh quốc tế của một nền thể thao không chỉ đo bằng số lượng huy chương. Nó phải được định nghĩa bằng năng lực đào tạo con người, trình độ tổ chức sự kiện, hiệu quả vận hành công trình, mức độ ứng dụng khoa học – công nghệ và quy mô của thị trường thể thao.
Đại hội Thể thao toàn quốc lần thứ X là một cột mốc, nhưng giá trị lớn nhất là sau Đại hội Thành phố có một hệ thống thể thao vận hành chuyên nghiệp hơn, dữ liệu rõ hơn và nguồn lực xã hội được huy động hiệu quả hơn.
PV: Xin trân trọng cảm ơn ông về cuộc trao đổi thẳng thắn và giàu tâm huyết này!
P. V. Nguyệt Hương thực hiện