Với sự xuất hiện của linh vật chính thức Honohon, Ngày hội thể thao lớn nhất châu lục không chỉ hứa hẹn mang đến những cuộc tranh tài nảy lửa mà còn cho thấy một lịch thi đấu được cải tổ vô cùng mạnh mẽ so với các kỳ Đại hội trước đây.
Quy mô của ASIAD 20 thực sự gây choáng ngợp khi vượt qua cả Thế vận hội mùa hè. Nếu như Paris 2024 đón tiếp khoảng 10.700 VĐV thì Nagoya đang gấp rút chuẩn bị cho hơn 11.000 người tham gia, thậm chí con số này có thể chạm mốc 17.000 khi danh sách đăng ký chính thức muộn vẫn tiếp tục đổ về. Sự kiện lần này ghi nhận sự góp mặt của 45 Ủy ban Olympic quốc gia, san bằng kỷ lục về số lượng đoàn tham dự, trong đó nổi bật là đoàn thể thao hùng hậu gồm 815 VĐV của Trung Quốc. Để bảo vệ tuyệt đối an toàn cho Lễ khai mạc trọng thể có sự tham dự của Nhật hoàng Naruhito và Hoàng hậu Masako, ban tổ chức đã huy động lực lượng an ninh lên tới 10.000 người tại Nagoya. Sự kiện sẽ khép lại vào ngày 04/10 sau những ngày tranh tài kịch tính.
Điểm tựa cho sự hấp dẫn của Đại hội năm nay đến từ việc cải tổ danh sách các môn thi đấu nhằm thu hút khán giả trẻ và đón đầu các xu hướng toàn cầu. Nước chủ nhà Nhật Bản đã khéo léo kết hợp các hình thức thi đấu đô thị hiện đại với những bộ môn truyền thống của khu vực. Hội đồng Olympic châu Á cũng đảm bảo tính đại diện văn hóa khi tiếp tục duy trì các môn thi đậm chất bản sắc như: Cầu mây, Kabaddi, Wushu, Jujitsu và Kurash.
Đáng chú ý, kỳ ASIAD này chứng kiến màn ra mắt lịch sử của nhiều môn thể thao mới bao gồm: Võ thuật tổng hợp (MMA), Padel, Teqball, Taekwondo ảo, Thể thao điện tử (eSports) và Breaking. Trong đó, Liên đoàn Võ tổng hợp quốc tế trực tiếp giám sát màn ra mắt của MMA với một thể thức thi đấu bài bản. Dưới sự chỉ đạo của Chủ tịch Gordon Tang, ban tổ chức đã bổ nhiệm 33 quan chức kỹ thuật quốc tế cùng 14 quan chức kỹ thuật quốc gia Nhật Bản nhằm bảo đảm công tác chấm điểm diễn ra minh bạch, tuân thủ nghiêm ngặt các tiêu chuẩn khắt khe của Olympic. Các hình thức thi đấu hiện đại và truyền thống được tách biệt rõ ràng nhằm bảo tồn giá trị cốt lõi của võ thuật, đồng thời giải quyết bài toán phức tạp về hợp đồng chuyên nghiệp. Ở chiều ngược lại, một số nội dung truyền thống như: Bơi marathon hay các môn ngoài Olympic như Đua thuyền rồng, trượt Patin, Cờ vua, Cờ vây và bài Bridge đã chính thức bị loại bỏ.
Thách thức lớn nhất đối với khả năng sẵn sàng vận hành của nước chủ nhà nằm ở khâu hậu cần và nơi lưu trú. Do áp lực về số lượng người tham dự, ban tổ chức đã triển khai một chiến lược lưu trú độc đáo khi bố trí hàng nghìn người ở tạm trên một du thuyền sang trọng của Ý neo đậu tại cảng cũng như trong các container được cải tạo chuyên dụng.
Bất chấp những trở ngại về hậu cần, các địa điểm thi đấu tại Aichi-Nagoya vẫn hứa hẹn quy tụ dàn sao hùng hậu, đặc biệt ở các môn thể thao tính suất trực tiếp tham dự Thế vận hội Mùa hè Los Angeles 2028 như: Bắn cung, Khúc côn cầu trên cỏ, Đua thuyền buồm, Bóng quần, Lướt sóng, Quần vợt và ba môn phối hợp. Trong đó, bộ môn Bắn cung hứa hẹn màn đối đầu nảy lửa giữa ba thế lực Hàn Quốc, Ấn Độ và Trung Quốc.
Trải dài trên khắp các thảm đấu là sự hiện diện của những tên tuổi danh giá nhất làng thể thao thế giới. Khán giả chủ nhà đặt trọn niềm tin vào Haruka Kitaguchi, nhà vô địch thế giới Ném lao nữ sở hữu kỷ lục quốc gia 68,92 mét. Cô sẽ thi đấu trên sân nhà và chạm trán với VĐV 18 tuổi Yan Ziyi của Trung Quốc, người vừa đăng quang tại chung kết Diamond League ở Brussels. Bên cạnh Yan Ziyi, đoàn Trung Quốc còn sở hữu kình ngư Pan Zhanle – người giành cú đúp HCV và phá kỷ lục thế giới 100m tự do tại Paris 2024, cùng Wang Chuqin, tay vợt đang giữ vị trí số một thế giới ở nội dung đơn nam Bóng bàn. Trên đường chạy 100m, chân chạy 17 tuổi Chen Yujie đang giữ kỷ lục U20 châu Á với thành tích 11,08 giây cũng sẵn sàng tạo nên kỳ tích.
Thể thao Philippines mang đến Đại hội nhà vô địch Olympic Carlos Yulo để dẫn dắt đội tuyển Thể dục dụng cụ, bên cạnh tài năng Quần vợt Alex Eala. Tay vợt nữ hạng 18 thế giới này đã chấp nhận rủi ro bị phạt tiền và trừ điểm từ hệ thống WTA khi bỏ qua giải đấu bắt buộc WTA 1000 China Open tại Bắc Kinh để cống hiến cho màu áo quốc gia. Trong khi đó, Hàn Quốc tiếp tục khẳng định vị thế với sự góp mặt của An Se-young, nhà vô địch đơn nữ Cầu lông tại Paris 2024, cùng dàn VĐV hùng hậu ở các môn Đấu kiếm và Bắn cung.
Ở môn Ném lao nam, nhà vô địch Olympic Arshad Nadeem của Pakistan sẽ chạm trán tài năng Rumesh Tharanga của Sri Lanka. Tharanga bước vào giải đấu với chuỗi phong độ toàn thắng ở mọi giải đấu tham dự trong năm, bao gồm HCV Đại hội Thể thao Khối Thịnh vượng chung và chiến thắng tại chung kết Diamond League, dù dụng cụ thi đấu carbon quý giá của cô vừa bị gãy đôi trong quá trình vận chuyển hàng không.
Lực lượng từ Ấn Độ cũng rất đáng gờm với PV Sindhu ở môn Cầu lông, cặp đôi nam từng giữ vị trí số 1 thế giới Satwiksairaj Rankireddy và Chirag Shetty, cùng võ sĩ Quyền anh Lovlina Borgohain. Trên trường bắn, Manu Bhaker – người từng giành hai huy chương Olympic Paris 2024 sẽ là ứng cử viên hàng đầu cho các nội dung súng ngắn. Môn Vật ghi nhận sự trở lại của Aman Sehrawat và Sujeet Kalkal, những người sẽ phải cạnh tranh gay gắt với các đối thủ từ Nhật Bản, Iran và các VĐV gốc Dagestan.
Ở môn Thể dục dụng cụ nam, Zou Jingyuan cùng đương kim vô địch toàn năng Zhang Boheng sẽ dẫn dắt đội hình Trung Quốc cạnh tranh với đội hình hùng hậu của chủ nhà Nhật Bản. Ở bộ môn Nhảy cầu, Wang Zongyuan tiếp tục giữ vai trò hạt nhân dẫn dắt thế hệ trẻ Trung Quốc. Sàn đấu Cử tạ hứa hẹn bùng nổ các kỷ lục thế giới với cuộc cạnh tranh giữa Triều Tiên, Trung Quốc và các đối thủ mạnh từ Iran, Indonesia, Uzbekistan, Kazakhstan, Thái Lan và Ấn Độ.
Môn Judo ghi nhận nét đối lập thú vị khi Nhật Bản chủ động trao cơ hội cho đội hình tuyến hai nhằm phô diễn chiều sâu lực lượng, trong khi Hàn Quốc, Uzbekistan, Kazakhstan, UAE và Mông Cổ đều tung ra đội hình mạnh nhất. Áp lực thi đấu càng gia tăng khi ngay sau ASIAD 20, Giải Vô địch Judo thế giới sẽ khởi tranh tại Baku, Azerbaijan, buộc nhiều VĐV phải căng sức thi đấu liên tiếp trong một thời gian ngắn. Tất cả những yếu tố đó hòa quyện tạo nên một kỳ Đại hội Aichi-Nagoya 2026 đầy kịch tính, khẳng định tầm vóc và sức sống mạnh mẽ của thể thao châu Á.
A.T biên dịch, ảnh insidetheganes