Bứt phá kinh tế thể thao từ thể thao điện tử
Nguồn gốc phát triển của thể thao điện tử gắn liền với sự phát triển của hạ tầng internet, công nghệ số và phương thức tương tác trực tuyến. Khác với mô hình thể thao truyền thống vốn phụ thuộc chủ yếu vào địa điểm vật lý và vé vào sân, thể thao điện tử vận hành hoàn toàn trên môi trường số. Đằng sau mỗi giải đấu là một chuỗi cung ứng dịch vụ phức hợp, bao gồm công tác tổ chức sự kiện, sản xuất và phân phối nội dung đa nền tảng, hệ thống kỹ thuật phát sóng, truyền thông số, quản trị dữ liệu, tài trợ thương mại và các hoạt động thương mại cộng đồng.
Thể thao điện tử đang dần chuyển hóa thành nền kinh tế số đầy triển vọng.
Giá trị nổi bật của thể thao điện tử nằm ở khả năng tạo ra các sản phẩm nội dung số có sức lan tỏa rộng. Chu trình vận hành của một giải đấu hiện đại đòi hỏi sự chuẩn bị kỹ lưỡng từ khâu định vị thương hiệu, kết nối đối tác, xây dựng hạ tầng kỹ thuật đến việc đo lường dữ liệu tương tác trong và sau sự kiện. Sự mở rộng này tạo ra nhu cầu nhân lực đa dạng và chất lượng cao, từ vận động viên, huấn luyện viên, đạo diễn phát sóng, kỹ thuật viên công nghệ, chuyên gia quản trị dữ liệu đến nhân sự marketing thể thao số. Qua đó, thể thao điện tử mở ra những cơ hội nghề nghiệp mới cho lực lượng lao động trẻ trong nền kinh tế sáng tạo.
Bên cạnh đó, đối tượng khán giả của thể thao điện tử có mật độ tương tác cao trên các nền tảng số. Nhu cầu theo dõi thi đấu và giao lưu trực tuyến thúc đẩy sự phát triển của nhiều ngành dịch vụ phụ trợ như hạ tầng viễn thông, thiết bị phần cứng, nền tảng phát sóng trực tiếp, quảng cáo số và thương mại điện tử. Điều này cho thấy thể thao điện tử không chỉ tạo ra lượt xem trực tuyến mà còn kích hoạt một chuỗi giá trị kinh tế liên hoàn.
Nhiêù đội tuyển Esports Việt Nam khẳng định vị thế tại sân chơi quốc tế.
Tuy nhiên, để thu hút dòng vốn đầu tư dài hạn từ các doanh nghiệp và tổ chức tài trợ, thị trường cần tiến tới sự minh bạch và chuyên nghiệp hóa. Các đối tác thương mại hiện nay không chỉ quan tâm đến chỉ số lượt xem thời điểm mà chú trọng đến mức độ gắn kết cộng đồng, tính chuẩn mực trong hình ảnh vận động viên, cũng như khả năng định lượng giá trị truyền thông dựa trên dữ liệu chuẩn hóa. Do đó, việc xây dựng các tiêu chuẩn vận hành giải đấu, quy định quản lý đội tuyển, đạo đức nghề nghiệp và trách nhiệm xã hội của vận động viên là điều kiện tiên quyết. Trong tiến trình này, Hội Thể thao điện tử giải trí Việt Nam (VIRESA) đóng vai trò nòng cốt trong việc kết nối các nhà phát hành, câu lạc bộ, doanh nghiệp và cơ quan quản lý nhà nước nhằm thiết lập hành lang phát triển bền vững.
Định hình chuỗi giá trị cho thể thao điện tử Việt Nam
Việt Nam đang sở hữu nhiều lợi thế mang tính chiến lược để phát triển kinh tế thể thao số. Cơ cấu dân số trẻ, tỷ lệ tiếp cận internet và thiết bị di động cao tạo nên một cộng đồng người dùng năng động, dễ tiếp thu các xu hướng công nghệ mới. Đồng thời, thành tích ấn tượng của các đội tuyển quốc gia tại các kỳ đại hội thể thao khu vực và châu lục như SEA Games hay ASIAD đã khẳng định năng lực chuyên môn của vận động viên Việt Nam.
Thể thao điện tử đi vào đời sống hoạt động giải trí của giới trẻ
Bên cạnh năng lực thi đấu, Việt Nam ngày càng thể hiện kinh nghiệm trong công tác tổ chức các sự kiện thể thao điện tử quy mô lớn. Việc đăng cai tổ chức các giải đấu quốc tế, tiêu biểu như Giải vô địch thể thao điện tử Đông Nam Á (SEA Esports Nations Cup 2026) tại Thành phố Hồ Chí Minh, cho thấy khả năng kiến tạo sân chơi và điều phối hạ tầng kỹ thuật đáp ứng chuẩn mực quốc tế. Những sự kiện này không chỉ mang ý nghĩa thể thao đơn thuần mà còn là các tổ hợp kinh tế – truyền thông – du lịch, thu hút lượng lớn vận động viên, chuyên gia, truyền thông và người hâm mộ quốc tế. Từ đó, mô hình du lịch thể thao điện tử (Esports Tourism) được kích hoạt, đóng góp trực tiếp vào doanh thu lưu trú, ẩm thực, thương mại và quảng bá hình ảnh điểm đến năng động của Việt Nam.
Một nguồn lực quan trọng khác nằm ở bản quyền nội dung số và nền kinh tế người hâm mộ. Do toàn bộ dữ liệu trận đấu và nội dung truyền thông được khởi tạo trên không gian số, các giải đấu có thể khai thác lâu dài thông qua bản quyền phát sóng, các video phân tích chuyên sâu, nội dung ngắn trên mạng xã hội hay các sản phẩm thương mại gắn liền với dấu ấn đội tuyển. Sự hỗ trợ của công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI) trong phân tích dữ liệu và cá nhân hóa nội dung giúp tối ưu hóa giá trị khai thác thương mại ngay cả khi giải đấu đã kết thúc.
Mỗi giải đấu, hoạt động của bộ môn Thể thao điện tử luôn thu hút đông đảo khán giả, giới trẻ tham gia
Song hành cùng thể thao điện tử, xu hướng thể thao thể chất số (Phygital Sports) – kết hợp giữa hoạt động vận động thể chất và công nghệ tương tác, cảm biến – đang mở ra các mô hình trung tâm thể thao và giải trí thế hệ mới. Việc chủ động chuẩn bị hạ tầng kỹ thuật và nguồn nhân lực cho thể thao điện tử hiện nay sẽ tạo tiền đề vững chắc cho việc tiếp cận các mô hình thể thao công nghệ tiên tiến trong tương lai.
Hướng tới mục tiêu năm 2030, thể thao điện tử Việt Nam cần vượt qua tư duy chỉ tập trung vào số lượng huy chương để hướng đến xây dựng một hệ sinh thái toàn diện. Chiến lược phát triển dài hạn cần lấy việc chuẩn hóa quản trị, đào tạo nhân lực chất lượng cao, bảo hộ bản quyền số và thu hút đầu tư làm trọng tâm. Khi được định hình đúng đắn, thể thao điện tử sẽ trở thành một động lực thiết thực đóng góp vào mục tiêu phát triển kinh tế số, công nghiệp văn hóa và nâng cao vị thế của thể thao Việt Nam trên trường quốc tế.
N.Hương, Ảnh: VIRESA