Phát biểu tại Lễ kỷ niệm Ngày truyền thống ngành Thể dục Thể thao cùng các buổi làm việc quan trọng với Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã nhấn mạnh yêu cầu đổi mới toàn diện tư duy phát triển thể dục, thể thao, từ phong trào rèn luyện sức khỏe trong nhân dân đến đào tạo vận động viên đỉnh cao và phát triển kinh tế thể thao. Nền tảng cốt lõi của bước chuyển dịch này xuất phát từ nhận thức mang tính thời đại: Sức khỏe và thể lực của mỗi người dân chính là một bộ phận cấu thành sức mạnh quốc gia; đầu tư cho vận động thể chất chính là đầu tư cho sự phát triển lâu dài và bền vững của dân tộc.
Thể thao học đường và hạ tầng cộng đồng: Hạt nhân của chiến lược phát triển con người
Chuyển dịch tư duy từ tập luyện phong trào sang nếp sống tự giác hàng ngày
Trọng tâm của chiến lược đổi mới được thể hiện rõ nét qua Lễ phát động “Mỗi người dân lựa chọn ít nhất một môn thể thao phù hợp để tập luyện thường xuyên” diễn ra vào ngày 10/10/2026 tới. Đây là sự kiện kết nối trực tiếp từ điểm cầu trung tâm Hà Nội tới các tỉnh, thành phố trên cả nước, quy tụ hàng vạn cán bộ, chiến sĩ, học sinh, sinh viên và người dân cùng tham gia. Tuy nhiên, giá trị lớn nhất của chương trình không dừng lại ở quy mô tổ chức hay không khí sôi động tại các điểm cầu, mà nằm ở thông điệp thay đổi nhận thức một cách sâu sắc trong toàn xã hội.
Quá trình chuyển dịch tư duy trước hết bắt đầu từ việc xóa bỏ thói quen tập luyện mang tính sự kiện, để hướng tới xây dựng một thói quen tự giác, trở thành nếp sống tự nhiên của mỗi cá nhân và gia đình. Ý thức chăm sóc sức khỏe của cộng đồng cũng dịch chuyển mạnh mẽ từ tư duy bị động chữa bệnh sang chủ động phòng bệnh, coi việc rèn luyện thể chất hàng ngày là giải pháp tối ưu nhằm nâng cao chất lượng cuộc sống và giảm thiểu gánh nặng y tế.
Bên cạnh đó, mỗi người dân dần nhận thức rõ sức khỏe cá nhân không chỉ là tài sản riêng mà còn là trách nhiệm đối với cộng đồng và xã hội. Việc tập luyện không còn đơn thuần là hoạt động vận động cơ bắp để đạt thành tích hình thức, mà đã trở thành phương thức rèn luyện sự kiên trì, tính kỷ luật và sức mạnh nội tâm thông qua các môn thể thao đa dạng từ chạy bộ, bơi lội, yoga đến các môn võ thuật truyền thống.
Đầu tư phát triển Thể thao học đường và quy hoạch cơ sở hạ tầng
Để hiện thực hóa mục tiêu, ngành giáo dục và ngành thể thao đã xác định trường học chính là gốc rễ của mọi chính sách phát triển. Muốn một dân tộc khỏe mạnh phải bắt đầu từ trẻ em, và muốn một nền thể thao phát triển bền vững phải bắt đầu từ giáo dục thể chất học đường. Việc đổi mới chương trình thể thao trong trường học không dừng lại ở việc hoàn thành các giờ học bắt buộc hay đạt tiêu chuẩn đánh giá định kỳ, mà hướng tới việc trang bị cho thế hệ trẻ kỹ năng nền tảng và niềm yêu thích vận động suốt đời.
Hệ thống trường học đang từng bước chuyển từ tư duy dạy thể dục sang giáo dục lối sống vận động, kết hợp đa dạng các bộ môn từ thể thao hiện đại, môn vận động tư duy đến các môn thể thao dân tộc. Trường học đồng thời đóng vai trò là nơi phát hiện sớm các tài năng năng khiếu để bồi dưỡng cho thể thao thành tích cao.
Song song với yếu tố con người, bài toán quy hoạch hạ tầng và không gian vận động công cộng đang được các địa phương giải quyết một cách bài bản. Không gian vận động được đưa vào quy hoạch đô thị như một tiêu chí bắt buộc để đánh giá chất lượng cuộc sống. Thay vì chờ đợi các dự án đầu tư lớn, các địa phương tập trung khai thác hiệu quả hệ thống sân bãi, công viên, đường đi bộ và các thiết chế văn hóa hiện có.
Đặc biệt, cơ chế phối hợp chia sẻ, sử dụng chung cơ sở vật chất thể thao giữa trường học và cộng đồng ngoài giờ học đã mở ra không gian tập luyện rộng lớn cho người dân, khắc phục triệt để tình trạng nơi thiếu sân tập trong khi công trình công cộng lại chưa khai thác hết công suất.
Đổi mới quản trị và ứng dụng dữ liệu thể thao
Một trong những điểm đột phá trong định hướng phát triển giai đoạn mới là việc áp dụng phương thức quản trị dựa trên dữ liệu khoa học. Thay vì đánh giá hiệu quả phong trào qua các con số thống kê mang tính hình thức như số lượng giải đấu hay số lượt người đăng ký, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch phối hợp với ngành Y tế và Giáo dục xây dựng bộ chỉ số đo lường thực chất về thể lực, mức độ vận động và khả năng tiếp cận thể thao của từng nhóm dân cư. Việc xác định rõ những khu vực, đối tượng đang thiếu hụt điều kiện tập luyện giúp các chính sách được ban hành đúng trọng tâm, giải quyết dứt điểm các rào cản trong thực tiễn.
Đối với thể thao thành tích cao, tư duy quản trị cũng ghi nhận bước tiến quan trọng khi không còn lấy số lượng huy chương tại các giải đấu khu vực như SEA Games làm thước đo duy nhất. Thay vào đó, ngành thể thao tập trung nguồn lực đầu tư có trọng điểm cho các bộ môn có khả năng cạnh tranh ở tầm châu lục và thế giới. Mô hình đào tạo VĐV được tổ chức liên thông từ thể thao học đường đến các trung tâm huấn luyện quốc gia, kết hợp chặt chẽ với y học thể thao, khoa học dinh dưỡng, phục hồi thể lực và chăm sóc tâm lý.
Đồng thời, công tác quản trị thể thao quốc gia chuyển dịch mạnh mẽ theo hướng Nhà nước kiến tạo, tăng cường tính minh bạch của các Liên đoàn, Hiệp hội thể thao quốc gia và đẩy mạnh xã hội hóa. Việc tạo lập môi trường pháp lý thuận lợi để thu hút các nguồn lực doanh nghiệp đầu tư vào hạ tầng, công nghiệp và kinh tế thể thao đã giảm bớt sự phụ thuộc vào ngân sách nhà nước.
Những giải pháp đồng bộ từ nền tảng thể thao quần chúng đến thể thao đỉnh cao đang tạo ra động lực mới, đưa thói quen rèn luyện thân thể trở thành một nét văn hóa đặc trưng, góp phần bồi đắp nguồn sinh lực mạnh mẽ cho đất nước trong kỷ nguyên phát triển mới.
Hiếu Minh, ảnh TDTT