 |
Hội làng Đồng Kỵ là một trong những lễ hội thu hút rất đông khách thập phương về xem
(Ảnh:KT ) |
Mở đầu keo vật là màn se đài, được người xem trông ngóng, chờ đợi nhất bởi se đài của keo vật thờ bao giờ cũng “khoe” được hết cái hay, cái đẹp và tôn lên được nét đặc trưng tinh thần thượng võ của cả một vùng miền. Nếu se đài trên miền núi thì như hổ phục vồ mồi, người miền biển hay vùng sông nước lại khoan thai, mau lẹ như chèo thuyền, quăng chài, kéo lưới; những vùng có làng nghề truyền thống thì uyển chuyển như se tơ, dệt lụa. Còn se đài vùng Bắc Ninh- Kinh Bắc lúc thì như Rồng bay, Phượng múa lúc hiền hòa uốn lượn như dòng sông Cầu, sông Đuống… Trong lúc thực hiện se đài hai danh đô cũng phải tuân theo luật lệ. Cứ 3 bước lên (vinh qui bái tổ), lại ba bước xuống, rồi ba lần ra, ba lần vào. Các động tác phải phối hợp nhịp nhàng, uyển chuyển, lưng không được quay vào phía cửa đình hay phía Ban tổ chức. Kết thúc se đài hai lão đô mới chính thức bước vào keo vật thờ nhằm tái hiện chân thực, chậm rãi cho người xem từng động tác, miếng đánh, cách tấn công, phòng thủ, phản công trong keo vật. Động tác càng chậm, tỉ mỷ càng khiến người xem hiểu sâu, biết rộng về môn vật dân tộc, mới thấm, mới say.
Cũng theo ông Đô, việc lựa chọn người cầm chầu phải kỹ càng, phải là danh đô từng trải, có sức khỏe, am hiểu về âm luật, tiếng trống đánh ra không tùy hứng mà phải có bài bản, nhịp điệu. Tùy vào từng giai đoạn mà tiếng trống lại được người chấp lệnh đánh lên trầm bổng khác nhau như: Trống mời, trống chuẩn bị vào sới vật hay đánh trống dồn dập thôi thúc đô vật quật ngã đối thủ… Tay đánh trống, mắt theo sát đô vật, rồi tiếng trống rộn lên vui mừng báo hiệu thắng trận.
 |
| Sới vật tại hội làng Đồng Kỵ thu hút nhiều đô vật nổi tiếng đến tranh giải (Ảnh: KT) |
Ngoài một số nơi có lệ riêng, còn lại thì đa số vật ở hội làng Bắc Ninh thường theo luật (trong ba, ngoài hai), có nghĩa là thi đấu theo luật vật cổ truyền, các đô vật bị nhấc bổng hai chân rời khỏi sới (tứ chi túc li địa), hoặc bị đẩy nằm ngửa (nấm lưng, trắng bụng) là thua cuộc. Lý giải thêm về điều này, ông Vũ Tiến Đạt, Phó Giám đốc Trung tâm Huấn luyện TDTT tỉnh cho hay: “trong ba, ngoài hai” tức là vật ở Hội không phân biệt hạng cân và tuổi tác, đô nào tham dự cũng được nhưng phải đấu vòng loại (giải lèo uốn), nếu thắng hai trận (ngoài hai) thì được vào vòng trong để giữ giải, khi giữ giải nếu có đô xin phá mà thắng tiếp được ba trận (trong ba) thì mới được giải. Nghe thì đơn giản nhưng theo như ông Trần Công Bắc, Trưởng bộ môn Vật tỉnh để đoạt được giải ở hội làng cũng không hề đơn giản. Dù là đô kỳ cựu nhưng chỉ cần sơ sẩy một chút là chân đã rời sới, không có chuyện đấu lại keo khác.
Vật trong lễ hội bao giờ cũng có giải lèo. Có nhiều hội, các giải đưa ra lại bị các đô phá liên tục, ban tổ chức phải treo đến 5-7 giải trong một hội. Giải thưởng thường là tiền mặt, hoặc sản phẩm của địa phương. Trước kia là mâm đồng, nồi đồng, gà trống… bây giờ là, tivi, tủ lạnh, quạt điện… Song sự quyến rũ của lễ hội vùng Bắc Ninh-Kinh Bắc không phải là các giải thưởng mà chính là nét đẹp văn hóa, tinh thần thượng võ của dân tộc vẫn được gìn giữ và lưu truyền.
Mảnh đất Bắc Ninh hiện đang gìn giữ, phát huy nhiều sới vật truyền thống nổi tiếng. Vùng Nam sông Đuống có các sới vật Cao Đức, Song Giang, Lãng Ngâm, Đông Cứu, Đại Bái, Quảng Phú, Hoài Thượng… sản sinh ra hàng trăm đô vật tài ba mà nhiều đời nay trong dân gian vẫn truyền tụng. Bên mạn Bắc sông Đuống nổi tiếng với các sới vật Đình Bảng, Đồng Kỵ, Hương Mạc, Việt Hùng, Bồng Lai, Đào Viên, Đại Phúc, Hàm Sơn… với các ngón móc, sườn, bốc, gồng, vét đã tích tụ lối đánh cả mấy trăm năm nay, trở thành thương hiệu được giới vật cả nước ghi nhớ. Nhiều đô như: Phạm Sĩ Long, Phạm Sĩ Phượng, Phạm Sĩ Gặn, Phạm Sĩ Còn, Nguyễn Văn Luật, Bùi Công Qùy, Bùi Công Diễm, Nguyễn Hữu Cương, Nguyễn Văn Tuynh, Mẫn Bá Xuân… cũng xuất thân từ những sới vật làng, có người trở thành những VĐV, HLV tiêu biểu của đội tuyển tỉnh, đội tuyển Quốc gia.
Kế thừa tinh thần thượng võ của ông cha nhiều nơi như Đào Viên, Việt Hùng (Quế Võ), Song Giang, Đông Cứu (Gia Bình), Đình Bảng, Đồng Kỵ (thị xã Từ Sơn)… huy động nguồn lực trong nhân dân để làm sới vật trị giá cả trăm triệu đồng. Đây sẽ là động lực để cho những sới vật có thêm điều kiện phát triển, góp phần gìn giữ nét đẹp trong văn hóa lễ hội của người Bắc Ninh.
Đức Qúy