Từ thực trạng chung đáng lo ngại
Theo khảo sát của Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội, đuối nước là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây tử vong cho trẻ em và vị thành niên bị tai nạn thương tích ở Việt Nam, vượt xa những nguyên nhân tử vong khác và có xu hướng tăng dần. Nếu như năm 2010, có gần 3.500 trẻ em bị tử vong do đuối nước (trung bình mỗi ngày có khoảng 10 em - 2012). Đây là những con số thống kê đáng lo ngại về nguy cơ đuối nước gây tử vong và thương tật cho trẻ em, để lại nhiều hậu quả đáng tiếc cho gia đình và xã hội.
Bến Tre với 3 dãy cù lao được bao bọc bởi hệ thống sông ngòi, kênh rạch chằng chịt, nhiều ao hồ và bờ biển. Tình trạng mưa, lũ, sạt lở đất diễn ra ngày càng nhiều và phức tạp. Trẻ em đã và đang đứng trước nguy cơ bị đuối nước diễn ra trong việc đi học và sinh hoạt, trong đời sống hằng ngày. Do vậy việc tăng cường công tác giảng dạy bơi cho trẻ em, nhất là học sinh là hết sức quan trọng và có ý nghĩa.
Thế nên, nhằm phòng ngừa, giảm đến mức thấp nhất trẻ em bị đuối nước, góp phần ổn định xã hội, phát triển kinh tế bền vững, đảm bảo an ninh quốc phòng, từ năm 2013,trên cơ sở đề nghị của các Sở, ngành có trách nhiệm, Ủy ban nhân dân tỉnh Bến Tre đã ban hành Đề án Phổ cập bơi, phòng chống tai nạn đuối nước cho trẻ em trên địa bàn tỉnh Bến Tre giai đoạn 2013 – 2020.
Không chờ “nước đến chân mới nhảy”!
Thực vậy, trước khi Đề án ra đời, không ít người từng biết ở Bến Tre có một câu chuyện lạ lùng. Lạ ở chỗ, không hiểu thế nào mà một người được cho là “ngoại đạo” với thể thao nói chung chứ nói gì đến Bơi lội – ông Hiệu trưởng Trường Trung học Phổ thông Chuyên Bến Tre, TS Bùi Văn Năm, lại nảy sinh ý tưởng táo bạo khi hội ý với Ban Giám hiệu nhà trường để đưa ra quyết định: xây dựng mô hình “toàn trường biết bơi”.
Ý tưởng này ban đầu đã gặp phải không ít ý kiến phản đối, từ các bậc cha mẹ học sinh cho đến đội ngũ các thầy cô giáo. Số không nhỏ này lập luận rằng, trường Chuyên quy tụ toàn học sinh giỏi của tỉnh, việc học sao cho….giỏi hơn là chính chứ biết bơi để làm gì, tốn phí thời gian (!?).
 |
| Bến Tre - điểm sáng về phổ cập bơi phòng chống đuối nước (Ảnh: TT ) |
Thế nhưng, đã nói là ông làm. Bắt đầu từ năm 2007, thầy Bùi Văn Năm yêu cầu Bộ môn giáo dục thể chất của nhà trường xây dựng kế hoạch giảng dạy bơi lội cho học sinh ngay từ đầu cấp – lớp 10 và lấy đó làm cột điểm kiểm tra 2 tiết học kỳ II của môn thể dục (chỉ miễn trừ cho những học sinh có giấy chứng nhận bệnh lý của bác sĩ). Thế là những cô cậu có vẻ ngoài ốm yếu, nhút nhát, thể trạng chưa thật tốt vốn thường thấy ở một số em học giỏi buộc phải đến Câu lạc bộ Bơi lặn Hoàng Lam của tỉnh vào giờ trái buổi để tập bơi miễn phí dưới sự hướng dẫn của các HLV chuyên môn thuộc Sở Thể dục thể thao (nay là Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch). Đây là sự liên kết giữa hai phía, trong đó, ngành thể thao Bến Tre không thu tiền thuê hồ, nhà trường chỉ chi hỗ trợ một ít tiền thù lao cho các HLV của Sở.
“Vạn sự khởi đầu nan”, vấn đề còn lại là nếu những ai chịu khó, ắt việc gì cũng có thể vượt qua. Tâm lý ngán ngại thuở đầu là không tránh khỏi nhưng dần dà các bậc cha mẹ theo cùng, và những cô cậu trò giỏi tỏ ra thích thú khi được thỏa mình tập luyện bên dòng nước xanh mát.
Năm đầu thành công với tỷ lệ trên 95% học sinh đạt chuẩn phổ cập bơi là một kết quả ngoài mong đợi. Đến năm 2008, chủ trương này được hiệu trưởng Bùi Văn Năm “nâng cấp” thành “toàn trường biết bơi”: yêu cầu các thầy cô giáo cũng phải biết bơi như học sinh, lấy kết quả đó để làm một trong những tiêu chí xét thi đua cuối năm. Hiệu ứng kéo theo ai cũng rõ, trò làm được chẳng lẽ thầy cô lại không. Những giáo viên đã biết bơi sẵn thì dự kiểm tra, người nào chưa thì….đi học, tựa như các học trò của mình, bởi tự thân thầy Bùi Văn Năm và các thầy Phó hiệu trưởng Trương Thọ Lương, Phan Thế Thượng cũng gương mẫu mặc quần áo bơi để…xuống hồ tập luyện và dự kiểm tra nghiêm túc.
Từ đó cho đến nay, tỷ lệ này của toàn trường luôn đạt trên 95% mỗi năm để rồi đến năm 2010, nhà trường vinh dự đón nhận Bằng khen của Bộ Giáo dục và Đào tạo về thành tích “Toàn trường biết bơi” và riêng cá nhân thầy hiệu trưởng Bùi Văn Năm, với những đóng góp tuyệt vời của mình trong công tác xóa mù bơi ở một trường phổ thông thuộc hàng danh giá nhất ở Bến Tre, ông đã đượcBộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch tặng Bằng khen vì đạt “Thành tích xuất sắc trong tổ chức dạy bơi cho học sinh phổ thông”.
…đến những tín hiệu tích cực lan tỏa ở nhiều nơi!
Thời đó, trao đổi với nhiều vị hiệu trưởng các trường Trung học Phổ thông hay Trung học cơ sở ở TP Bến Tre về “thông điệp” của thầy hiệu trưởng Bùi Văn Năm mang đến trong việc thực hiện chương trình “toàn trường biết bơi” đầu tiên của tỉnh, họ đều cho biết, do không đủ điều kiện về nơi tập luyện (khi ấy TP Bến tre chỉ có duy nhất hồ bơi CLB Hoàng Lam) nên dù rất muốn làm theo nhưng không thể.
Thế nhưng sau đó, khi Đề án 2739/ĐA-UBND ngày 18/6/2013 của Ủy ban Nhân dân tỉnh về phổ cập bơi, phòng chống đuối nước cho trẻ em trên địa bàn tỉnh Bến Tre giai đoạn 2013 – 20120 ra đời nhằm mục đích đảm bảo thực hiện đúng chủ trương của Đảng, chính sách và pháp luật của Nhà nước và không ngừng nâng cao nhận thức của toàn dân về lợi ích của việc phổ cập bơi, phòng chống đuối nước cho trẻ em, góp phần cho sự phát triển bền vững xã hội, đồng thời huy động sự đóng góp của cộng đồng và toàn xã hội, thì việc triển khai và tổ chức thực hiện ở nhiều trường học trong tỉnh ngày càng phát triển theo diện rộng, có quy củ và bài bản hơn.
Đầu tiên là việc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch ban hành Kế hoạch số 65/KH-SVHTTDL ngày 12/5/2016 về việc mở 2 lớp bồi dưỡng hướng dẫn viên bơi năm 2016 cho các huyện, thành phố, với kết quả là có 281 học viên được cấp giấy chứng nhận đạt yêu cầu.
Kế đến, công tác kiểm tra, khảo sát thực trạng ở các địa phương, làm cơ sở xây dựng lộ trình thực hiện Đề án cũng được quan tâm đúng mức. Ban Quản lý thực hiện Đề án Phổ cập bơi thành lập đoàn kiểm tra, khảo sát công tác thực hiện Đề án Phổ cập bơi 2 lần: lần thứ nhất ở 2 huyện Chợ Lách, Châu Thành, lần thứ hai khảo sát tiến độ thực hiện Đề án Phổ cập bơi 6 tháng đầu năm 2016 ở các huyện, thành phố còn lại.
Qua khảo sát, các địa phương đều có xây dựng kế hoạch, tổ chức triển khai thực hiện Đề án Phổ cập bơi ở địa phương. Có 4 huyện, thành phố tham mưu Ủy ban nhân dân thành lập Ban Quản lý, hoặc Ban điều hành thực hiện đề án. Tuy nhiên, ngoài TP Bến Tre, công tác sơ kết Kế hoạch thực hiện Đề án Phổ cập bơi giai đoạn 2013-2015 hầu hết các huyện chưa thực hiện, tiến độ thực hiện Đề án Phổ cập bơi chưa cao và chưa đồng đều giữa các huyện.
Đặc biệt, qua khảo sát, các đoàn kiểm tra ghi nhận cách làm hiệu quả của Trường Tiểu học Lương Quới (huyện Giồng Trôm). Nhờ sự nhiệt tình của cô giáoNguyễn Thị Ánh Tuyết, Hiệu trưởng trường, sau khi tiếp thu kế hoạch và chủ trương của Ban Quản lý Đề án huyện và Phòng Giáo dục – và Đào tạo huyện, cô tổ chức họp thống nhất với toàn thể giáo viên trong trường về kế hoạch thực hiện Đề án Phổ cập bơi, nhân Đại hội phụ huynh học sinh đầu năm để tuyên truyền, vận động phụ huynh hưởng ứng đưa con em học bơi, phát phiếu đăng ký học bơi cho học sinh.
Phụ huynh nào đồng ý cho con em học ký tên và đóng tiền, khi đã đủ số lượng học sinh đăng ký, cô đã cho hợp đồng thuê hồ bơi đơn giản về đặt ở khuôn viên trường, mỗi học sinh học bơi đến khi được kiểm tra cấp giấy chứng nhận đóng cho nhà trường 220.000đ, chủ đầu tư trích lại mỗi học sinh 20.000đ để bồi dưỡng cho bảo vệ, làm vệ sinh hồ, và một số chi phí khác. Qua đó, cô Ánh Tuyết đã phân công, sắp xếp giờ để mỗi ngày các em học bơi từ 15g30 – 16g30 cho lớp thứ 1, lớp thứ hai từ 16g30-17g30, riêng thứ bảy và chủ nhât học sáng 3 lớp chiều 2 lớp. Cách làm này bước đầu đã có hơn 50% học sinh đăng ký dự học và tới đây, nhà trường dự kiến sẽ hợp đồng với các trường lân cận để tiếp tục dạy bơi cho học sinh.
Thế nên, với kinh phí thực hiện đề án năm 2016 được UBND tỉnh phê duyệt là 5.922.120.000đ (trong đó nguồn ngân sách tỉnh 1.048.320.000đ, ngân sách cấp huyện, thành phố và xã hội hóa: 4.873.800.000đ), tính đến ngày 15/9/2016, toàn tỉnh có tổng cộng 34 hồ bơi các loại; tổ chức được 82 lớp phổ cập bơi, có 1.859/133.261 em học sinh dự học bơi (tổng cộng số học sinh được Phổ cập bơi giai đoạn 2013-2015 là 3.086/136.633 em).
Và những sự tiếp sức đang chờ đón!
Theo kế hoạch, đến cuối năm 2016, Bến Tre sẽ có thêm 20 hồ bơi theo hình thức xã hội hóa như kế hoạch trước đây. Ngoài hồ bơi thuộc CLB Bơi lặn Hoàng Lam do Sở quản lý (công lập), các hồ còn lại do tư nhân đầu tư có nhiều loại, trong đó 12 hồ đạt chuẩn (8x18m trở lên) có giá trị khoảng 2 tỷ đồng/hồ, hồ nhỏ hơn khoảng 200 – 300 triệu đồng/hồ và mỗi hồ đều được ngân sách tỉnh chi hỗ trợ 30% giá trị phần “ruột hồ” - khoảng 26,4 triệu đồng/hồ.
Bên cạnh đó, việc hoàn thiện quy trình cấp giấy chứng nhận, đảm bảo đủ giá trị pháp lý và ngăn ngừa những tác động khác ngoài…. chuyên môn cũng được tính đến như một trong các giải pháp đột phá.Trong đó, khâu tổ chức kiểm tra gồm việc thành lập từng hội đồng có ít nhất 3 thành viên (lãnh đạo Phòng Giáo dục và Đào tạo, Phòng Văn hóa và Thông tin, Trung tâm văn hóa – Thể thao các huyện, thành phố trong tỉnh), quy định mức giá trần đối với lệ phí học (thấp nhất là 100.000đ và cao nhất không quá 270.000đhọc sinh/khóa, tùy chất lượng hồ), thời lượng dự học (12 – 15 giáo án, mỗi tuần từ 2 đến 3 buổi tập, mỗi lớp từ 20 – 30 học sinh) v.v
Ngoài ra, để tiếp sức cho việc thực hiện Đề án, vừa qua,Sở Giáo dục và Đào tạo Bến Tre đã chỉ đạo cho các trường quan tâm công tác phổ cập bơi cho học sinh, phân bổ chỉ tiêu thi đua cho các Phòng Giáo dục và Đào tạo huyện, thành phố niên học 2016-2017, các trường Trung học cơ sở đưa môn dạy bơi vào chương trình thể dục của nhà trường. Đối với các Trường Tiểu học, Sở đã chỉ đạo tập trung thực hiện dạy bơi cho khối lớp 3, 4, 5 và yêu cầu Phòng Giáo dục và Đào tạo các huyện, thành phố giao chỉ tiêu cụ thể cho các trường.
Điểm mới ở Bến Tre so với các nơi khác là hiện hai ngành Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Giáo dục và Đào tạo đang nghiên cứu, đề xuất Ủy ban nhân dân tỉnh xem xét cho chủ trương khuyến khích những học sinh hoàn thành chương trình Phổ cập bơi bằng hình thức cộng thêm điểm thi tốt nghiệp (0,5 điểm), tiến tớikiến nghị Bộ Giáo dục và Đào tạo chấp thuận chủ trương xem giấy chứng nhận đạt trình độ Phổ cập bơi như là một điều kiện để xét tốt nghiệp THCS trong những năm học tới.
Nhiều người đã thuộc nằm lòng lời dạy của Bác Hồ kính yêu: “Dễ trăm lần không dân cũng chịu, khó vạn lần dân liệu cũng xong”. Thế nên, chuyện “nhỏ” như vấn đề phổ cập bơi để phòng chống đuối nước cho trẻ em ở Bến Tre, tưởng khó có sức hút nhưng với sự chung tay của nhiều ngành, nhiều cấp, sự đồng thuận của nhân dân vì lợi ích thiết thân cho con em mình, nay đã có sức lan tỏa như thế ấy.
Thanh Tùng