Động thái này được coi là một tín hiệu quan trọng, thể hiện sự ưu tiên của Nhà nước trong việc điều tiết nguồn nhân lực cho những lĩnh vực thiết yếu nhưng nhiều năm liền gặp khó khăn trong công tác tuyển sinh.
Tăng sức hút cho đào tạo lĩnh vực thể thao: Cần một giải pháp toàn diện từ đầu vào đến đầu ra
Thực tế nhiều mùa tuyển sinh vừa qua phản ánh sự thiếu tính đồng nhất giữa nhu cầu tuyển dụng của thị trường lao động và tâm lý lựa chọn của thí sinh. Các nhóm ngành như nông - lâm - thủy sản hay thể thao luôn trong tình trạng thiếu hụt nhân lực chất lượng cao. Định kiến về điều kiện hay cơ hội việc làm sau tốt nghiệp đã khiến nhiều phụ huynh và thí sinh e ngại. Ngay cả khi một số trường chủ động áp dụng các gói học bổng tài năng hay miễn học phí năm đầu, số lượng nguyện vọng đăng ký vẫn không có nhiều biến động tích cực so với các ngành thuộc khối kỹ thuật hay công nghệ.
Việc mở rộng đối tượng miễn học phí sang các ngành khó tuyển mang lại tác động trực tiếp ở cấp độ kinh tế khi giúp giảm bớt gánh nặng tài chính cho gia đình người học, đồng thời mở rộng cơ hội tiếp cận giáo dục đại học cho các tài năng trẻ. Tuy nhiên, giới chuyên gia giáo dục và đại diện các cơ sở đào tạo đều chung nhận định rằng, gỡ bỏ rào cản học phí chỉ là điều kiện CẦN chứ chưa phải là điều kiện ĐỦ để giải quyết tận gốc bài toán hóc búa này. Nếu chỉ dừng lại ở chính sách hỗ trợ tài chính mà thiếu đi cơ hội về thị trường lao động, rất có thể dẫn đến việc người học đăng ký ngành chỉ vì ưu đãi chi phí chứ không phải vì đam mê hay định hướng lâu dài.
Sự bền vững của chính sách này còn phụ thuộc rất lớn vào cơ chế triển khai thực tế tại các trường đại học. Đối với các ngành có tính chất đặc thù như thể dục thể thao, chi phí để duy trì hệ thống sân bãi, nhà tập, máy móc chuyên dụng và tổ chức thực hành thực tế cao hơn rất nhiều so với mức học phí thu từ sinh viên. Để chính sách thực sự trở thành cú hích mạnh mẽ, góc nhìn về đào tạo cần chuyển đổi từ việc hỗ trợ chi phí đơn thuần sang chiến lược phát triển hệ sinh thái nguồn nhân lực hoàn chỉnh. Các ngành học truyền thống hiện nay đã thay đổi mạnh mẽ dưới sự tác động của công nghệ: Thể thao phát triển thành chuỗi dịch vụ bao gồm kinh doanh, y học thể thao, quản lý sự kiện và truyền thông. Sự chuyển dịch này đòi hỏi chương trình giảng dạy phải liên tục cập nhật các kỹ năng quản trị, dữ liệu và ngoại ngữ để sinh viên sẵn sàng thích ứng với thị trường lao động hiện đại.
Bên cạnh đó, bài toán việc làm và thu nhập sau khi ra trường cũng là yếu tố cốt lõi quyết định sự gắn bó của người học với nghề. Việc xây dựng lộ trình phát triển nghề nghiệp rõ ràng, chuẩn hóa hệ thống vị trí việc làm và mở rộng các mô hình hợp tác công - tư giữa nhà trường với doanh nghiệp, câu lạc bộ và các tổ chức xã hội sẽ tạo đầu ra vững chắc cho sinh viên.
Nếu miễn học phí được coi là điểm tựa ban đầu giúp mở rộng cánh cửa vào đại học, thì cơ hội phát triển bền vững và mức thu nhập tương xứng chính là là sợi dây níu giữ người học ở lại với nghề. Chỉ khi kết hợp đồng bộ giữa hỗ trợ tài chính ở đầu vào và đảm bảo cơ hội việc làm ở đầu ra, những ngành học thiết yếu này mới có thể trở thành sự lựa chọn ưu tiên và thu hút đúng những tài năng mà xã hội đang tìm kiếm.
Hiếu Minh, ảnh ĐHTDTTBN