Quy tụ khoảng 2.700 VĐV trẻ tranh tài tại ba thành phố đăng cai, sự kiện lịch sử này không chỉ hướng tới mục tiêu ghi dấu ấn qua các màn trình diễn đỉnh cao trên sân thi đấu, mà còn đặt tham vọng trở thành cầu nối giao lưu văn hóa sâu rộng với khán giả toàn cầu thông qua những sáng kiến nghệ thuật độc đáo.
Tâm điểm trong chiến lược tôn vinh bản sắc địa phương là dự án nghệ thuật đường phố mang tên YEESAL. Sáng kiến này hướng tới việc mang tinh thần Olympic đến từng góc phố của thủ đô Dakar, biến không gian công cộng thành nơi phô diễn sức sáng tạo và di sản thể thao phong phú của đất nước. Một trong những dấu ấn lớn đầu tiên là bức tranh tường cao hơn 7 mét vừa hoàn thành tại ga đường sắt Colobane, địa điểm nhộn nhịp bậc nhất thủ đô với trung bình 85.000 lượt người qua lại mỗi tuần. Bức tranh đã khắc họa hình ảnh đại diện cho ba thế hệ nữ VĐV tiêu biểu của Senegal, gồm người tiên phong tại Olympic Julie Marie Gomis, VĐV Đua thuyền Canoeing tại Paris 2024 Combé Seck và tài năng trẻ Taekwondo Tening Faye.
Dự án YEESAL quy tụ 43 họa sĩ và nghệ sĩ graffiti dưới 35 tuổi nhằm thay đổi diện mạo các không gian công cộng tại Dakar, Diamniadio và Saly. Những tác phẩm tranh tường này lấy cảm hứng từ thành tích thể thao, giá trị Olympic và các nhân vật tiêu biểu của châu Phi, được kỳ vọng sẽ trở thành nét đặc trưng kiến trúc lâu dài hiện diện trên đường phố ngay cả khi Đại hội đã kết thúc.
Bên cạnh nghệ thuật đường phố, Dakar 2026 còn mở rộng sự hiện diện của văn hóa thông qua nhiều chương trình đa dạng khác. Quảng trường Souvenir Africain là nơi diễn ra chương trình thời trang "Mode et Olympisme", giới thiệu các bộ sưu tập lấy cảm hứng từ thể thao và tinh thần tuổi trẻ. Trong khi đó, Trung tâm Triển lãm Dakar tại Diamniadio tổ chức không gian Triển lãm tổng hợp "Mouvement et Matière", quy tụ các tác phẩm hội họa, nhiếp ảnh, điêu khắc và nghệ thuật sắp đặt tương tác nhằm khám phá sự kết nối giữa chuyển động cơ thể và nghệ thuật. Cả hai hoạt động này đều tạo nền tảng vững chắc cho các nghệ sĩ và nhà thiết kế trẻ triển vọng thể hiện tài năng.
Giai điệu chủ đạo của hai tuần diễn ra Thế vận hội sẽ là ca khúc chính thức mang tên "Teranga", do nữ ca sĩ người Senegal Mamy Mbaye thể hiện. Được lựa chọn qua một quy trình tuyển chọn cấp quốc gia nhằm đưa tiếng nói bản địa thành yếu tố cốt lõi, tên bài hát gợi nhắc đến khái niệm văn hóa sâu sắc của người dân Senegal về lòng hiếu khách, sự nồng hậu và tinh thần cộng đồng.
Sự kết hợp giữa thể thao và văn hóa tại Dakar 2026 đã được thử nghiệm và bồi đắp qua nhiều năm thông qua Lễ hội "Dakar en Jeux" tổ chức từ năm 2022. Lễ hội lần đầu tiên đã thu hút hơn 1.500 người tham gia các hoạt động thể thao cùng 30 nghệ sĩ biểu diễn hòa nhạc, vẽ graffiti, nhảy breaking và đọc thơ trình diễn trước hàng chục nghìn khán giả. Đến năm 2025, sự kiện tiếp tục quy tụ hàng ngàn người tham dự, khẳng định mô hình gắn kết hiệu quả giữa sáng tạo nghệ thuật và tinh thần rèn luyện thể chất.
Đằng sau các hoạt động sôi nổi là một chiến lược rộng lớn hơn nhằm lồng ghép thể thao, giáo dục và văn hóa vào đời sống xã hội. Tính đến nay, hơn 380.000 thanh thiếu niên đã tham gia các chương trình giáo dục gắn với giá trị Olympic. Cùng lúc đó, hành trình tiếp sức đuốc mang khẩu hiệu "Pass the Energy" cũng đang lan tỏa không khí lễ hội khắp đất nước. Sau khi thắp sáng tại Athens vào ngày 10/10 và bắt đầu hành trình từ giữa tháng 9, ngọn đuốc đi qua 14 khu vực của Senegal như Louga, Saint-Louis, Matam, Diourbel, Fatick hay Kaolack với nhiều hoạt động đồng hành trước khi trở lại thủ đô Dakar vào cuối tháng 10.
Thước đo thành công thực sự của Dakar 2026 sẽ được kiểm chứng sau khi ngọn lửa Olympic tắt vào ngày 13/11. Dù các chương trình biểu diễn hay triển lãm sẽ khép lại, những bức tranh tường vẫn tồn tại trên các con phố và cơ hội vươn ra quốc tế của các nghệ sĩ trẻ sẽ còn kéo dài. Đó chính là di sản bền vững mà Senegal mong muốn lưu giữ, giúp kỳ Thế vận hội Olympic đầu tiên tại châu Phi đi vào lịch sử không chỉ bằng những kỷ lục thi đấu mà còn bằng hình ảnh một nền văn hóa giàu bản sắc và tràn đầy sức sống.
A.T biên dịch, ảnh insidethegames