Nhằm giải quyết thực trạng này, Ủy ban Olympic quốc tế (IOC) đã chính thức công bố bản tuyên bố đồng thuận mới trên Tạp chí Y học Thể thao Anh. Tài liệu này cập nhật hướng dẫn từ năm 2019, đóng vai trò như một lời kêu gọi các tổ chức thể thao toàn cầu ưu tiên thực hiện việc sàng lọc định kỳ và theo dõi thường xuyên sức khỏe tâm thần cho các VĐV đỉnh cao.
Bản đồng thuận mới là thành quả tổng hợp từ sự làm việc nghiêm túc của hội đồng quốc tế gồm 31 chuyên gia có kinh nghiệm thực tế, lâm sàng và khoa học. IOC nhấn mạnh rằng các hoạt động kiểm tra sức khỏe tâm thần cần được tiến hành vào những thời điểm đã lập kế hoạch trước cũng như ngay sau các sự kiện thi đấu quan trọng. Quan trọng hơn, quy trình này phải gắn liền với quá trình tập luyện và trở thành một phần cốt lõi trong văn hóa tổ chức nhằm thúc đẩy sự phát triển toàn diện của VĐV.
Theo đánh giá của hội đồng chuyên gia, các vấn đề về tâm thần xuất hiện khá phổ biến ở giới VĐV ưu tú, có xu hướng bùng phát mạnh trong quá trình thi đấu và gây ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu suất thể thao. Tình trạng này không chỉ gói gọn trong các rối loạn có thể chẩn đoán được mà tồn tại trên một phạm vi liên tục và biến động. Một VĐV hoàn toàn có thể trải qua những phản ứng căng thẳng nhất thời trước giải đấu lớn hoặc mệt mỏi tinh thần trong các đợt tập huấn cường độ cao. Do đó, việc chăm sóc tâm lý cần được thực hiện ngay cả khi chưa xuất hiện các dấu hiệu bệnh lý rõ ràng.
Tuyên bố của IOC đề cập đến diện rộng các khía cạnh liên quan, từ việc phát hiện, quản lý ban đầu, các phương pháp điều trị tâm lý và y khoa, cho đến các yếu tố tác động từ môi trường, mạng xã hội, văn hóa và chấn thương. Bản hướng dẫn nhấn mạnh vai trò của việc gạt bỏ rào cản tâm lý khi tìm kiếm sự trợ giúp. Các bác sĩ và tổ chức thể thao được yêu cầu chủ động xóa bỏ sự kỳ thị, đảm bảo tính bảo mật thông tin và giải tỏa nỗi sợ bị loại khỏi đội tuyển đối với những vận động viên gặp rắc rối về tâm thần.
Bên cạnh đó, môi trường thể thao đỉnh cao cần thiết lập các kế hoạch hành động khẩn cấp về sức khỏe tâm thần với lộ trình xử lý rõ ràng. Công tác chăm sóc đặc thù cũng được yêu cầu cho từng nhóm đối tượng riêng biệt. Đối với VĐV khuyết tật, quy trình đánh giá phải tính đến các rào cản tiếp cận, sự căng thẳng từ hệ thống phân loại và nguy cơ chấn thương cao. Với VĐV trẻ tuổi, việc hỗ trợ cần nương theo giai đoạn phát triển tâm sinh lý, yêu cầu học tập và động lực từ gia đình. Đối với các giai đoạn chuyển đổi sự nghiệp hoặc khi gặp chấn thương, VĐV cần nhận được sự đồng hành sát sao để đảm bảo quá trình trở lại thi đấu diễn ra an toàn và ổn định.
Đáng chú ý, gánh nặng tâm lý không chỉ đè nặng lên vai các VĐV mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến đội ngũ hỗ trợ, bao gồm cả huấn luyện viên và các chuyên gia y tế. Điều này khẳng định sức khỏe tâm thần trong thể thao là một vấn đề mang tính hệ sinh thái toàn diện. Trách nhiệm phòng ngừa và quản lý không thể phó mặc cho từng cá nhân mà đòi hỏi sự tham gia của toàn bộ hệ thống.
Đánh giá về bước tiến mới này, Tiến sĩ Brian Hainline từ Đại học New York cùng các đồng nghiệp khẳng định rằng, các Liên đoàn quốc tế và cơ quan quản lý thể thao quốc gia cần có những hành động quyết liệt. Đã đến lúc sức khỏe tâm thần phải được đưa vào như một trụ cột cốt lõi trong công tác quản trị, bảo vệ an toàn và phát triển thể thao thành tích cao. Bản tuyên bố đồng thuận của IOC chính là tấm bản đồ đường lối, mở ra kỳ vọng về sự đầu tư bền vững và tinh thần trách nhiệm cao hơn từ các tổ chức thể thao trên toàn thế giới.
A.T biên dịch, ảnh news-medical.ne