Hoàn thiện thể chế, tạo động lực phát triển công nghiệp văn hóa
Việc xây dựng Luật Phát triển công nghiệp văn hóa nhằm kịp thời thể chế hóa các chủ trương của Đảng, trong đó có Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam, Kết luận số 18 của Hội nghị Trung ương 2 khóa XIV cùng các kết luận, chỉ đạo có liên quan của lãnh đạo Đảng, Nhà nước.
Bộ trưởng Bộ VHTTDL Lâm Thị Phương Thanh trình bày dự án Luật Phát triển công nghiệp văn hóa
Theo Bộ trưởng Lâm Thị Phương Thanh, việc xây dựng dự án Luật xuất phát từ yêu cầu thực tiễn, nhằm giải phóng sức sáng tạo, khơi thông nguồn lực, tháo gỡ những điểm nghẽn về cơ chế, chính sách, tạo điều kiện để công nghiệp văn hóa phát triển mạnh mẽ hơn, đóng góp tích cực vào tăng trưởng kinh tế và nâng cao vị thế văn hóa Việt Nam.
Dự thảo Luật được xây dựng trên ba quan điểm chính. Trong đó, tiếp cận công nghiệp văn hóa theo chuỗi giá trị, hướng tới phát triển công nghiệp văn hóa trở thành ngành kinh tế chiến lược của quốc gia; không quy định lại những chính sách đã có trong các luật chuyên ngành mà tập trung bổ sung các quy định đối với những khoảng trống pháp lý, tháo gỡ điểm nghẽn trong tổ chức thực hiện; đồng thời quy định các nguyên tắc, cơ chế, chính sách then chốt thuộc thẩm quyền của Quốc hội, hạn chế phát sinh thủ tục hành chính mới, tăng cường phân cấp và hậu kiểm.
Dự thảo Luật Phát triển công nghiệp văn hóa gồm 8 chương, 39 điều, tập trung vào 6 nhóm chính sách trọng tâm.
Sáu nhóm chính sách trọng tâm, mở rộng không gian sáng tạo
Một trong những nội dung đáng chú ý của dự thảo là quy định về hạ tầng phục vụ sáng tạo và khai thác giá trị tài sản trí tuệ. Theo đó, phần mềm phục vụ sáng tạo và nền tảng số hỗ trợ về quyền sở hữu trí tuệ trong các ngành công nghiệp văn hóa được xác định là hạ tầng có chức năng hỗ trợ sáng tạo, lưu vết quá trình sáng tạo, tạo căn cứ cho việc chứng minh, bảo hộ và khai thác thương mại các sản phẩm sáng tạo.
Quang cảnh phiên họp sáng 24/10 tại Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI
Dự thảo cũng thiết lập các quy định nhằm thu hút, phát triển nguồn nhân lực trong các ngành công nghiệp văn hóa; xây dựng khung năng lực theo vị trí việc làm, có cơ chế, chính sách đặc thù để thu hút nghệ sĩ, nghệ nhân, chuyên gia. Các chính sách về học bổng, miễn học phí, hỗ trợ sinh hoạt phí, tín dụng và đầu tư cơ sở vật chất phục vụ đào tạo cũng được đề cập.
Đối với hạ tầng công nghiệp văn hóa, dự thảo đề xuất quy định về tổ hợp sáng tạo văn hóa, cụm, khu công nghiệp sáng tạo văn hóa, các công trình và thiết chế phục vụ công nghiệp văn hóa. Đây được kỳ vọng sẽ tạo lập những không gian tập trung, thuận lợi cho hoạt động sáng tạo, sản xuất, tổ chức sự kiện, quảng bá và thương mại hóa sản phẩm văn hóa.
Một nhóm chính sách quan trọng khác là thúc đẩy hình thành hệ sinh thái công nghiệp văn hóa, trong đó có cơ chế thử nghiệm có kiểm soát đối với việc phát triển các sản phẩm công nghiệp văn hóa có giá trị, gắn với bản sắc văn hóa Việt Nam.
Dự thảo đồng thời đề cập việc hình thành sàn giao dịch công nghiệp văn hóa, tạo thiết chế trung gian kết nối các chủ thể sáng tạo, quyền sở hữu trí tuệ, sản phẩm văn hóa, nhà đầu tư và người sử dụng. Cùng với đó là các chính sách hỗ trợ nâng cao năng lực cho doanh nghiệp, hợp tác xã hoạt động trong lĩnh vực công nghiệp văn hóa; phát triển thương hiệu quốc gia, mở rộng thị trường và thúc đẩy tiêu dùng sản phẩm văn hóa.
Nhóm chính sách về tài chính, hỗ trợ và ưu đãi đầu tư được kỳ vọng tạo động lực đủ mạnh để huy động nguồn lực xã hội, khuyến khích các thành phần kinh tế tham gia đầu tư, phát triển công nghiệp văn hóa.
Tạo nền tảng để văn hóa trở thành nguồn lực phát triển
Việc trình Quốc hội xem xét dự án Luật Phát triển công nghiệp văn hóa có ý nghĩa quan trọng trong bối cảnh Việt Nam đang đặt ra yêu cầu phát triển văn hóa tương xứng với tiềm năng, lợi thế và vị thế của đất nước. Không chỉ dừng lại ở việc bảo tồn, phát huy các giá trị văn hóa, công nghiệp văn hóa còn hướng tới khai thác hiệu quả tài nguyên văn hóa, chuyển hóa các giá trị sáng tạo thành sản phẩm, dịch vụ có giá trị kinh tế và sức cạnh tranh trên thị trường trong nước, quốc tế.
Thông qua việc thiết lập các cơ chế về nhân lực, hạ tầng, tài chính, sở hữu trí tuệ, thị trường và hệ sinh thái sáng tạo, dự thảo Luật hướng tới giải quyết những hạn chế trong chuỗi liên kết từ sáng tạo, sản xuất đến phân phối và tiêu dùng sản phẩm văn hóa. Qua đó, tạo điều kiện để doanh nghiệp, nghệ sĩ, nghệ nhân, các tổ chức và cá nhân phát huy năng lực sáng tạo, tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị công nghiệp văn hóa.
Về nguồn lực bảo đảm thi hành, Bộ trưởng Lâm Thị Phương Thanh cho biết: nguồn lực dự kiến gồm ngân sách Trung ương, ngân sách địa phương và các nguồn kinh phí khác theo quy định của pháp luật. Việc triển khai Luật cơ bản không làm phát sinh bộ máy ở Trung ương và địa phương.
Dự án Luật Phát triển công nghiệp văn hóa được trình Quốc hội xem xét là bước tiến quan trọng trong quá trình cụ thể hóa chủ trương phát triển văn hóa, đồng thời mở ra cơ hội để khai thác tốt hơn tiềm năng, lợi thế và sức sáng tạo của con người Việt Nam. Khi được hoàn thiện và ban hành, Luật sẽ góp phần tạo dựng môi trường pháp lý thuận lợi, thúc đẩy hình thành hệ sinh thái công nghiệp văn hóa hiện đại, có bản sắc, có sức cạnh tranh, đóng góp ngày càng lớn vào sự phát triển nhanh và bền vững của đất nước.
TH, ảnh BVH