Chủ động phòng ngừa từ sớm
ASIAD 20 sẽ diễn ra từ ngày 19/9 đến 4/10/2026 tại Aichi-Nagoya (Nhật Bản), quy tụ lực lượng vận động viên hàng đầu châu Á tranh tài ở nhiều môn thể thao. Đây cũng là một trong những đấu trường mà yêu cầu về phòng, chống Doping được đặt lên hàng đầu.
Đối với Thể thao Việt Nam, công tác phòng, chống Doping trước ASIAD 20 không chỉ tập trung vào việc kiểm tra mẫu tại các giải đấu mà được triển khai ngay trong quá trình tuyển chọn, tập huấn và chuẩn bị lực lượng. Theo ông Lê Minh Hà, Giám đốc Trung tâm Phòng, chống Doping Việt Nam, đơn vị đã hoàn tất kiểm tra doping 70 mẫu trước thềm ASIAD 20, được lấy từ nhiều đội tuyển có vận động viên dự Đại hội. Kết quả kiểm tra được bảo mật và lưu giữ theo đúng quy định. Đáng chú ý là không có trường hợp dương tính trong 70 mẫu đã được kiểm tra. Việc lấy mẫu kiểm tra tuân thủ theo yêu cầu đảm bảo an toàn trong thi đấu thể thao và dựa trên những tiêu chí của Tổ chức phòng chống doping quốc tế - WADA.
Giáo dục phòng, chống doping cho các HLV, VĐV là một trong những nhiệm vụ quan trọng được đặt lên hàng đầu trước mỗi kỳ Đại hội
Ngay từ đầu năm 2026, công tác phòng, chống Doping đã được đưa vào tiêu chuẩn tuyển chọn huấn luyện viên, vận động viên đội thể thao quốc gia. Vận động viên, huấn luyện viên được triệu tập vào đội tuyển quốc gia, đội tuyển trẻ quốc gia phải hoàn thành chương trình giáo dục phòng, chống Doping và có chứng nhận theo quy định. Yêu cầu giáo dục được xác định là bước quan trọng nhằm giúp vận động viên hiểu rõ nguyên tắc “trách nhiệm nghiêm ngặt”. Theo đó vận động viên phải chịu trách nhiệm về bất kỳ chất cấm nào được phát hiện trong cơ thể mình, kể cả trong trường hợp sử dụng ngoài ý muốn.
Từ giáo dục cho đến tăng cường kiểm tra ngoài thi đấu
Cũng theo ông Lê Minh Hà: để chuẩn bị cho các giải thể thao quốc tế, đặc biệt là đối với các sự kiện thể thao quốc tế lớn như ASIAD, Olympic..., Thể thao Việt Nam đặc biệt coi trọng công tác phòng chống Doping cho vận động viên. Công tác này được thực hiện theo hướng chủ động, trong đó giáo dục và nâng cao nhận thức cho vận động viên là giải pháp căn cơ.
Theo đó, phòng, chống Doping không chỉ là việc quản lý mẫu thử mà còn phải tạo dựng nhận thức, trách nhiệm của vận động viên, huấn luyện viên và đội ngũ y tế. Khi vận động viên được trang bị đầy đủ kiến thức, nguy cơ vi phạm do thiếu hiểu biết, đặc biệt liên quan đến thuốc điều trị và thực phẩm bổ sung, sẽ được hạn chế.
Chính vì vậy, phương châm “Giáo dục trước khi kiểm tra” luôn được Trung tâm Phòng chống Doping Việt Nam chú trọng trong triển khai, thực hiện. Cách tiếp cận này chuyển trọng tâm từ xử lý vi phạm sang chủ động phòng ngừa, giúp vận động viên hình thành thói quen kiểm tra thông tin trước khi sử dụng bất kỳ loại thuốc hoặc sản phẩm bổ sung.
Cùng với giáo dục, kiểm tra Doping ngoài thi đấu được xác định là một trong những giải pháp quan trọng nhằm bảo đảm tính khách quan và hiệu quả của công tác phòng, chống Doping trước ASIAD 20.
Theo quy định, các vận động viên dự kiến tham dự Đại hội phải được kiểm tra Doping ngoài thi đấu trong thời gian trước khi ASIAD diễn ra; đối với những môn thể thao có nguy cơ cao, tần suất kiểm tra được tăng cường.
Để hướng tới một kỳ ASIAD an toàn, thành công, ngày 20/5/2026, Ủy ban Olympic Việt Nam đã đề nghị Cục Thể dục thể thao Việt Nam và Trung tâm Phòng chống Doping Việt Nam phối hợp chặt chẽ hơn trong việc triển khai các khuyến nghị tiền Đại hội của Hội đồng Olympic châu Á, trong đó nhấn mạnh công tác kiểm tra doping trước khi đoàn Việt Nam lên đường sang Nhật Bản. Việc tăng cường kiểm tra ngoài thi đấu giúp công tác phòng, chống Doping được thực hiện thường xuyên hơn, đồng thời tạo điều kiện để các vận động viên chủ động tuân thủ các quy định quốc tế ngay từ quá trình chuẩn bị.
Các lớp tập huấn về phòng, chống Doping do Cục TDTT Việt Nam, Trung tâm Phòng chống Doping Việt Nam phối hợp tổ chức luôn nhận được sự quan tâm của đông đảo các HLV, VĐV
Một trong những nguy cơ được ngành Thể thao đặc biệt lưu ý là việc vận động viên sử dụng thuốc điều trị hoặc thực phẩm bổ sung có chứa thành phần nằm trong danh mục chất cấm mà không biết. Vì vậy, trách nhiệm phòng, chống Doping không chỉ thuộc về vận động viên mà còn liên quan trực tiếp đến huấn luyện viên, bác sĩ, nhân viên y tế và các cán bộ quản lý đội tuyển.
Đối với trường hợp vận động viên phải sử dụng chất hoặc phương pháp nằm trong danh mục cấm vì lý do điều trị, hồ sơ Miễn trừ do điều trị (TUE) phải được thực hiện theo đúng quy định. Đây là cơ chế quan trọng nhằm bảo đảm quyền được chăm sóc y tế của vận động viên nhưng vẫn tuân thủ các nguyên tắc của phòng, chống Doping.
Theo Trung tâm Phòng chống Doping Việt Nam, vận động viên cần chủ động tìm hiểu quy định, kiểm tra thuốc và thực phẩm bổ sung trước khi sử dụng, đồng thời trao đổi với cán bộ y tế và chuyên gia phòng, chống Doping khi có nghi vấn.
Hướng tới một kỳ ASIAD trong sạch, công bằng
Trong thể thao thành tích cao, mỗi huy chương đều là kết quả của quá trình tập luyện lâu dài, sự hy sinh và nỗ lực của vận động viên. Vì vậy, thành tích chỉ thực sự có giá trị khi được tạo nên bằng năng lực và sự nỗ lực chân chính.
Trước thềm ASIAD 20, việc tăng cường giáo dục, kiểm tra ngoài thi đấu, tư vấn y tế và giám sát việc sử dụng thuốc, thực phẩm bổ sung sẽ góp phần tạo “lá chắn” phòng, chống Doping cho các đội tuyển Việt Nam.
Từ phương châm “giáo dục trước khi kiểm tra” đến tăng cường kiểm tra ngoài thi đấu, Thể thao Việt Nam đang từng bước chuyển mạnh từ bị động xử lý sang chủ động phòng ngừa. Đây không chỉ là yêu cầu để đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế mà còn là giải pháp bảo vệ sức khỏe vận động viên, bảo đảm tính công bằng và xây dựng hình ảnh Thể thao Việt Nam chuyên nghiệp, trung thực và hội nhập.
Với sự chuẩn bị đồng bộ của các cơ quan quản lý, Trung tâm Phòng chống Doping Việt Nam, các đội tuyển, huấn luyện viên, nhân viên y tế và vận động viên, công tác phòng, chống Doping sẽ tiếp tục là một phần quan trọng trong hành trình hướng tới ASIAD 20, góp phần để mỗi thành tích của thể thao Việt Nam tại đấu trường châu lục đều được tạo nên một cách sạch, công bằng và đầy tự hào.
HP, ảnh ST