Thi đấu Cờ người - nét văn hóa độc đáo tại Lễ hội Chùa Vua

13/02/2019 - 17:27

Hàng năm, vào mùng 6 đến mùng 9 tháng Giêng âm lịch, nhiều kỳ thủ từ khắp các tỉnh thành đã nô nức tìm về Chùa Vua (17 Thịnh Yên, phường Phố Huế, quận Hai Bà Trưng, Hà Nội) – nơi thờ Đế Thích (vị thần cao cờ nhất và được xem là vua cờ) để tham gia Lễ hội Cờ độc đáo, hấp dẫn nổi tiếng nhất đất Hà Thành.

Quang cảnh thi đấu Cờ người tại Lễ Hội Chùa Vua

Chùa Vua ở phường Phố Huế (Hà Nội), là ngôi chùa mang trong mình gần ngàn năm lịch sử với những truyền thuyết độc đáo về các cuộc đấu Cờ tướng đỉnh cao. Chùa được khởi dựng vào thời Lý mang tên Hưng Khánh Tự. Ngôi chùa này có điện thờ Đế Thích, trở thành một trong Tứ Quán của Kinh thành Thăng Long.

Từ xa xưa, dân gian coi Đế Thích giỏi cờ nhất cả cõi người, cõi trời. Tương truyền, đến đời Lê, vì ngưỡng vọng Đế Thích, một vị hoàng tử nhà Lê mê cờ đã chọn Chùa Vua làm trung tâm đấu Cờ tướng của Kinh đô Thăng Long. Tục lệ mở hội đánh Cờ tướng được lưu giữ từ đó đến nay.

Cứ vào đầu xuân năm mới, những người mê Cờ tướng Hà Nội và các tỉnh bạn lại đến Chùa Vua, đăng ký ghi tên tham gia đấu Cờ tướng. Đây là nơi duy nhất trên cả nước có một Lễ hội dành riêng cho Cờ tướng. Năm nay, để chào mừng Xuân Kỷ Hợi, Lễ hội cũng được diễn ra từ ngày mùng 6 tết đến ngày mùng 9 tết âm lịch với 64 kỳ thủ, thi đấu thể thức quốc tế tính giờ nhưng vẫn tuân thủ theo thể thức truyền thống.

Chia sẻ với phóng viên, ông Lưu Đức Hải – Phó Chủ tịch Liên đoàn Cờ tướng Việt Nam cho biết: “Từ thế kỷ 15, ta đã bắt đầu hình thành khu vực Chùa Vua quán Đế thích, ở khu vực này, nhiều năm qua thường xuyên tổ chức trò chơi dân gian, một trong những trò chơi truyền thống lâu năm, đó là Cờ tướng.

Trong các Lễ hội làng quê nhân dịp tết đến xuân về, Cờ tướng có 3 hình thức tổ chức, (1) là cờ bàn, hai kỳ thủ thi đấu trực tiếp trên một chiếc bàn nhỏ; (2) hai là cờ thẻ, các quân cờ cắm trên những que thẻ, hai đấu thủ đi cờ ở bàn cờ nhỏ và bên ngoài sân, ván cờ sẽ được biểu diễn minh họa lại cho nhân dân xem trên bàn cờ lớn3 là Cờ người, với 32 người, trong đó có 16 nam thanh, 16 nữ tú sẽ đóng vai các quân cờ, minh họa trực tiếp ván cờ của các kỳ thủ trên sân. Đây là bản sắc văn hóa dân tộc đặc thù không đâu có được ngoài Việt Nam, là trò chơi không thể thiếu vào dịp lễ đầu xuân. Bởi vậy, tôi rất mong Cờ người sẽ sớm trở thành một môn văn hóa thể thao truyền thống và được công nhận là Di sản văn hóa quốc gia của dân tộc”.

Vì là sân chơi dân gian, nên hội cờ không phân biệt chuyên nghiệp và nghiệp dư, Lễ hội luôn thu hút đông đảo kỳ thủ, người dân cũng như các vận động viên Cờ tướng quốc gia tới tỉ thí, so tài: “Năm nay, số lượng người tham dự khá đông, 64 người, có nhiều năm chỉ có 32 người tham dự. Có thể nói, Lễ hội ngày càng được phổ biến rộng rãi trên khắp cả nước, thu hút đông đảo lượng người đến thi đấu cũng như cổ vũ. Cờ tướng là một môn thể thao trí tuệ, khác với các môn thể thao khác sẽ cổ vũ khi thi đấu thì ở bộ môn cờ này, sự cổ vũ lại trái ngược hoàn toàn, đó là sự im lặng. Đây là điểm thú vị của Lễ hội, không hề náo nhiệt như bao Lễ hội Xuân…” – Ông Lưu Đức Hải chia sẻ thêm.

Hà Nội có Văn Miếu, Y Miếu, còn Chùa Vua, với Lễ hội cờ "độc nhất vô nhị", xứng đáng được gọi là "Kỳ Miếu Thăng Long". Hy vọng Lễ hội Chùa Vua sẽ giữ được nếp văn hóa dân tộc lâu đời này cho nhiều năm sau, tôn vinh lên vẻ đẹp bản sắc dân tộc, lưu truyền được những trò chơi dân gian lâu đời của Việt Nam cho các thế hệ sau.

Dưới đây là một số hình ảnh Lễ hội: