Sáng kiến mang tính bước ngoặt này vừa được Chủ tịch Kirsty Coventry trình bày sau cuộc họp của Ban điều hành diễn ra vào ngày 10/6. Đây là một phần cốt lõi trong chương trình hành động mang tên "phù hợp với tương lai" của bà, dự kiến sẽ chính thức được đưa ra bỏ phiếu tại phiên họp thứ 146 của IOC diễn ra tại Lausanne từ ngày 24 – 25/6. Bước đi này phản ánh quyết tâm của ban lãnh đạo trong việc giành lại quyền chủ động và tối ưu hóa tài sản quan trọng nhất của phong trào Olympic toàn cầu.
Ủy ban Olympic quốc tế chuẩn bị thông qua những cải cách sâu rộng nhằm định hình lại chương trình thi đấu và quy trình lựa chọn nước chủ nhà
Thay đổi mang tính cốt lõi và đáng chú ý nhất trong cải cách này là việc chuyển dịch trọng tâm đánh giá từ các môn thể thao nói chung như những đơn vị không thể tách rời sang xem xét chi tiết từng bộ môn riêng biệt. Theo định nghĩa cấu trúc mới, một bộ môn sẽ bao gồm một hoặc nhiều sự kiện thi đấu đòi hỏi một sân thi đấu chuyên dụng hoặc cần có những sửa đổi, điều chỉnh đáng kể đối với một địa điểm dùng chung.
Phương pháp tiếp cận mới mẻ này sẽ giúp ban tổ chức đo lường một cách chính xác, định lượng rõ ràng hơn mức độ tác động của từng bộ môn đối với địa điểm thi đấu, độ phức tạp trong khâu vận hành cũng như tổng chi phí đầu tư. Đồng thời, cơ chế này cũng mang lại cho IOC một không gian linh hoạt hơn để giữ lại, giới thiệu hoặc loại bỏ các phân môn cụ thể mà không làm ảnh hưởng đến sự tồn tại của toàn bộ môn thể thao gốc.
Bảo vệ luận điểm về sự thay đổi này, bà Kirsty Coventry nhấn mạnh rằng tổ chức thực sự cần có quyền kiểm soát tuyệt đối đối với nền tảng cốt lõi của Thế vận hội. Hệ thống mới sẽ thiết lập một ranh giới phân biệt rõ ràng giữa các bộ môn đã được cam kết cố định trong hợp đồng vhủ nhà và những bộ môn đang xếp hàng xin gia nhập. Trước khi được xem xét, tất cả các ứng viên đều phải vượt qua một quy trình sàng lọc khắt khe về năng lực tư cách, bao gồm các tiêu chí về quản trị, mức độ tuân thủ quy định chống Doping, tính liêm chính và các biện pháp bảo vệ VĐV.
Sau khi đáp ứng các điều kiện tiên quyết, chúng mới tiếp tục được chấm điểm dựa trên sức hấp dẫn toàn cầu, bài toán chi phí, độ phức tạp vận hành và mức độ đại diện của chính các VĐV. Ở giai đoạn quyết định, các bộ môn ứng cử viên có thành tích xuất sắc nhất sẽ được đưa lên bàn cân so sánh trực tiếp với những bộ môn hiện tại đang có hiệu quả thấp nhất, tạo ra một cơ chế cạnh tranh lành mạnh giúp duy trì quy mô Thế vận hội phù hợp và thúc đẩy sự đổi mới không ngừng.
Nhìn nhận về những hạn chế của hệ thống cũ, bà Coventry thừa nhận cơ chế hiện tại thiếu đi sự rõ ràng và tính minh bạch cần thiết, đồng thời khẳng định IOC cần sự linh hoạt, nhanh nhẹn để kịp thời công nhận các xu hướng thể thao mới. Đề xuất cải cách cũng hướng tới mục tiêu giúp các liên đoàn thể thao quốc tế hiểu rõ lý do đằng sau mỗi quyết định đồng ý hay từ chối của IOC, cũng như nắm được các điều kiện cụ thể để có thể quay trở lại trong tương lai.
Nếu được phiên họp toàn thể thông qua, phương pháp quản lý tiên tiến này sẽ bắt đầu áp dụng thí điểm cho kỳ Olympic Brisbane 2032 nhằm kiểm soát chặt chẽ quy mô chương trình so với Olympic Los Angeles 2028, nơi dự kiến có tới 36 môn thể thao tranh tài, dù thành phần chính thức cho Thế vận hội tại Úc phải chờ đến cuối năm 2026 mới có quyết định cuối cùng. Đi kèm với đó là những sửa đổi quan trọng đối với Hiến chương Olympic, điển hình là việc loại bỏ danh sách cố định tên các liên đoàn quốc tế nhằm tăng tính khách quan và linh hoạt, dù các cơ quan quản lý chuyên môn vẫn sẽ được tham vấn kỹ lưỡng.
Không dừng lại ở nội dung thi đấu, Ban điều hành IOC còn đề xuất một bước cải tiến mang tính chiến lược trong quy trình lựa chọn quốc gia đăng cai Thế vận hội. Một giai đoạn mới mang tên "đối thoại chiến lược" sẽ được thiết lập xen giữa hai bước đối thoại liên tục và đối thoại mục tiêu hiện tại. Giai đoạn đệm này cho phép Ban điều hành chủ động phân tích, định hình và thu hẹp danh sách các dự án tiềm năng trước khi bước vào các cuộc thảo luận chuyên sâu mang tính độc quyền.
Mục tiêu nhắm đến của sự thay đổi này là mang lại sự chắc chắn, an toàn hơn cho các chính phủ và các nhà tổ chức tiềm năng, giảm thiểu tối đa chi phí khảo sát ban đầu và kéo dài thời gian để các địa phương xây dựng sự đồng thuận, ủng hộ từ phía công chúng.
Ngoài ra, mô hình này cũng mở ra thêm nhiều cơ hội để các thành viên chính thức của IOC đóng góp tiếng nói trực tiếp vào quá trình lựa chọn. Vượt lên trên những điều chỉnh mang tính kỹ thuật thuần túy, cải cách này chính là lời tuyên bố tái định nghĩa quyền lực tổng thể, khẳng định một vị thế chủ động, quyết liệt hơn của IOC trong việc định hình tương lai cho phong trào Olympic toàn cầu.
A.T biên dịch, ảnh insidethegames