Nghị định được ban hành nhằm cụ thể hóa khoản 1 Điều 6 của Nghị quyết số 28/2026/QH16 của Quốc hội về phát triển văn hóa Việt Nam, tạo cơ sở pháp lý quan trọng để bảo vệ, gìn giữ và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống, góp phần xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc trong giai đoạn mới.
Bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp của các dân tộc thiểu số là một trong 3 nhóm chính sách trọng tâm được nêu trong Nghị định (Ảnh: ST)
Theo Nghị định, việc bảo tồn và phát huy văn hóa truyền thống các dân tộc thiểu số phải bảo đảm tôn trọng tính nguyên gốc, tính đa dạng văn hóa, đề cao vai trò chủ thể của cộng đồng; kết hợp hài hòa giữa bảo tồn và phát triển, giữa gìn giữ bản sắc văn hóa với phát triển kinh tế - xã hội, nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của đồng bào các dân tộc thiểu số.
Nghị định quy định ba nhóm cơ chế, chính sách trọng tâm gồm: bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp của các dân tộc thiểu số; bảo tồn và phát huy không gian văn hóa truyền thống gắn với phát triển du lịch; phát huy vai trò của cộng đồng, nghệ nhân và các chủ thể văn hóa trong gìn giữ, trao truyền và lan tỏa các giá trị văn hóa dân tộc.
Đối với công tác bảo tồn văn hóa truyền thống, Nhà nước ưu tiên hỗ trợ các hoạt động sưu tầm, kiểm kê, nghiên cứu, tư liệu hóa, phục dựng, bảo tồn và truyền dạy các loại hình di sản văn hóa phi vật thể, nghề thủ công truyền thống, lễ hội, tiếng nói, chữ viết, trang phục, nghệ thuật trình diễn dân gian, tri thức dân gian cùng nhiều giá trị văn hóa đặc sắc khác đang có nguy cơ mai một.
Nghị định cũng khuyến khích việc xây dựng các mô hình bảo tồn văn hóa dựa vào cộng đồng; phát triển các câu lạc bộ văn hóa, đội văn nghệ quần chúng; hỗ trợ đào tạo, bồi dưỡng lực lượng kế cận nhằm bảo đảm sự tiếp nối trong gìn giữ và phát huy bản sắc văn hóa của từng dân tộc.
Một nội dung đáng chú ý là việc bảo tồn không gian văn hóa truyền thống được gắn với phát triển du lịch cộng đồng, du lịch văn hóa và các ngành công nghiệp văn hóa. Theo đó, các địa phương có điều kiện sẽ được ưu tiên đầu tư bảo tồn làng, bản, buôn truyền thống, phục hồi các không gian sinh hoạt văn hóa đặc trưng, đồng thời xây dựng sản phẩm du lịch mang bản sắc riêng, góp phần tạo sinh kế, nâng cao thu nhập cho người dân.
Nghị định nhấn mạnh cộng đồng các dân tộc thiểu số là chủ thể của quá trình bảo tồn và phát huy văn hóa. Các nghệ nhân, người có uy tín, người am hiểu văn hóa truyền thống được khuyến khích tham gia truyền dạy, hướng dẫn thực hành các loại hình văn hóa, đồng thời được hưởng các chính sách hỗ trợ theo quy định nhằm phát huy vai trò trong việc bảo tồn di sản.
Bên cạnh nguồn lực từ ngân sách nhà nước, Nghị định cũng khuyến khích huy động các nguồn lực xã hội để đầu tư cho công tác bảo tồn và phát huy văn hóa truyền thống; khuyến khích doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân tham gia tài trợ, hỗ trợ các hoạt động văn hóa, phát triển du lịch cộng đồng, quảng bá giá trị văn hóa các dân tộc thiểu số.
Việc ban hành Nghị định số 269/2026/NĐ-CP được kỳ vọng sẽ tạo động lực mới cho công tác bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống của đồng bào các dân tộc thiểu số trong bối cảnh hội nhập và phát triển. Đây không chỉ là giải pháp bảo vệ di sản văn hóa quý báu của cộng đồng các dân tộc Việt Nam mà còn góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân tộc, phát huy sức mạnh nội sinh của văn hóa vì sự phát triển bền vững của đất nước.
Nghị định có hiệu lực thi hành từ ngày 1/7/2026.
NA