Trong bối cảnh thể thao nước nhà cần có sự thay đổi để đáp ứng những chuẩn mực quốc tế khắt khe, công tác phòng, chống Doping không còn đơn thuần là việc kiểm tra lấy mẫu tại sân đấu. Hướng tới Đại hội Thể thao toàn quốc lần thứ X năm 2026, một chiến dịch giáo dục quy mô lớn đang được triển khai trên khắp cả nước với phương châm "Giáo dục trước khi kiểm tra", đánh dấu sự chuyển đổi tư duy mang tính bước ngoặt trong công tác này.
Thủ đô Hà Nội không đứng ngoài cuộc đua "sạch" này khi tổ chức đợt tập huấn rầm rộ cho gần 500 VĐV
Từ tư duy "ứng phó" đến chiến lược "phòng ngừa" chủ động
Lịch sử thể thao đã chứng kiến không ít những giọt nước mắt của các vận động viên (VĐV) khi đánh mất sự nghiệp đỉnh cao chỉ vì sự thiếu hiểu biết. Nhận thức rõ điều này, trước thềm Đại hội Thể thao toàn quốc lần thứ X, Trung tâm Phòng chống Doping Việt Nam (VADA) đã phối hợp cùng các địa phương và các trung tâm huấn luyện quốc gia để tạo nên một mạng lưới giáo dục dày đặc. Khác với những kỳ Đại hội trước, việc trang bị kiến thức về chất cấm giờ đây được xem là điều kiện tiên quyết, là "tấm thẻ thông hành" bắt buộc để mỗi VĐV có thể bước ra sàn đấu.
Sự kiện mở màn tại Hà Nội vào tháng 3 năm 2026 đã đặt viên gạch đầu tiên cho hành trình này. Với sự tham gia của đại diện từ 35 đoàn, lớp tập huấn không chỉ dừng lại ở việc phổ biến các văn bản pháp luật như Thông tư 01/2024/TT-BVHTTDL, mà còn đi sâu vào việc định hình đạo đức và văn hóa thể thao sạch. Phó Cục trưởng Cục TDTT Việt Nam Lê Thị Hoàng Yến đã khẳng định, một nền thể thao bền vững phải đặt sức khỏe VĐV và sự công bằng lên trên hết. Điều này cho thấy giáo dục Doping không còn là nhiệm vụ kỹ thuật khô khan mà đã trở thành một phần của công tác tư tưởng, giúp VĐV thi đấu bằng niềm tự hào và trách nhiệm với màu cờ sắc áo.
Tỉnh miền núi Lai Châu gây ấn tượng mạnh bởi sự nghiêm túc tuyệt đối
Những "điểm sáng" địa phương và tinh thần tiên phong
Hải Phòng đã ghi dấu ấn là đơn vị đầu tiên trên cả nước triển khai chương trình giáo dục chuyên sâu. Tại thành phố Hoa phượng đỏ, tinh thần "Play True" được lan tỏa mạnh mẽ, giúp các VĐV nắm vững quy trình lấy mẫu và thủ tục Miễn trừ do điều trị (TUE). Đây là sự chuẩn bị bài bản, đóng vai trò như một "tấm khiên" bảo vệ tài năng của thành phố trước những rủi ro ngoài ý muốn.
Trong khi đó, tỉnh miền núi Lai Châu lại gây ấn tượng mạnh bởi sự nghiêm túc tuyệt đối. Dù còn nhiều khó khăn về điều kiện vật chất, nhưng việc tổ chức lớp tập huấn cho hơn 100 VĐV và người hỗ trợ (ASP) nòng cốt đã chứng minh rằng ý thức bảo vệ sự nghiệp VĐV không có rào cản địa lý. Tại đây, khái niệm "Trách nhiệm nghiêm ngặt" (Strict Liability) được nhấn mạnh như một lời nhắc nhở sống còn: VĐV phải chịu trách nhiệm cuối cùng cho bất kỳ chất gì có trong cơ thể mình, không có chỗ cho sự vô ý hay thiếu hiểu biết.
Thủ đô Hà Nội cũng không đứng ngoài cuộc đua "sạch" này khi tổ chức đợt tập huấn rầm rộ cho gần 500 VĐV. Điểm đặc biệt trong công tác của Hà Nội là sự quyết liệt trong khâu đánh giá: Chỉ những VĐV vượt qua bài kiểm tra trắc nghiệm với số điểm từ 80% trở lên mới đủ điều kiện tham dự Đại hội. Đây là minh chứng rõ nét cho việc chuẩn bị "sống còn" về mặt nhân sự, đảm bảo đoàn quân Thủ đô không chỉ mạnh về chuyên môn mà còn vững về ý thức kỷ luật.
Đổi mới phương thức: Đưa kiến thức từ hội trường ra sân tập
Một trong những thành công rực rỡ nhất trong chiến dịch lần này chính là việc đổi mới phương pháp tiếp cận. Thay vì những buổi lý thuyết truyền thống trong hội trường, Trung tâm Phòng chống Doping Việt Nam đã phối hợp với các đơn vị như Đại học Thể dục Thể thao Bắc Ninh để triển khai mô hình "Giáo dục tại sân tập".
Đổi mới phương thức: Đưa kiến thức từ hội trường ra sân tập
Các chuyên gia đã trực tiếp đến tận sàn Đấu kiếm, sân Cầu lông để trò chuyện cùng VĐV trong những giờ nghỉ giải lao. Những cẩm nang bỏ túi sinh động, những cuộc đối thoại trực tiếp đã xóa bỏ rào cản tâm lý e dè của các tuyển thủ trẻ. Đặc biệt, việc ứng dụng công nghệ số đã tạo nên một luồng sinh khí mới. Các VĐV được hướng dẫn cài đặt và sử dụng hệ thống học tập trực tuyến ADEL của Tổ chức Phòng chống Doping thế giới (WADA) và tra cứu thuốc qua hệ thống Global DRO.
Sự xuất hiện của ứng dụng "Play True Quiz" với những câu hỏi trắc nghiệm thú vị và phần quà lưu niệm đã biến một nội dung vốn dĩ căng thẳng trở thành một sân chơi hấp dẫn. Cách làm này không chỉ giúp VĐV ghi nhớ sâu 11 hành vi vi phạm quy tắc chống Doping (ADRVs) mà còn giúp họ hình thành thói quen kiểm tra thành phần thực phẩm bổ sung – một "vùng xám" đầy rủi ro với các loại hàng xách tay không rõ nguồn gốc.
Kết thúc các đợt tập huấn cao điểm, kết quả đạt được không chỉ dừng lại ở những con số hàng nghìn VĐV hoàn thành bài kiểm tra mà giá trị lớn nhất chính là sự chuyển biến trong nhận thức của toàn bộ hệ thống hỗ trợ VĐV (ASP), từ HLV, bác sĩ đến cán bộ quản lý. Họ đã nắm vững quy trình xin TUE khi VĐV gặp vấn đề sức khỏe cần dùng thuốc điều trị, hiểu rõ quyền và nghĩa vụ trong quá trình lấy mẫu máu và nước tiểu, cũng như nghĩa vụ khai báo nơi cư trú chính xác.
Sự chuẩn bị kỹ lưỡng này là nền tảng quan trọng để hướng tới một kỳ Đại hội Thể thao toàn quốc lần thứ X thành công rực rỡ. Những nỗ lực của VADA cùng các địa phương như Hà Nội, Hải Phòng, Lai Châu… và các cơ sở đào tạo tại Bắc Ninh đã tạo ra một rào chắn vững chắc trước vấn nạn Doping.
Thể thao Việt Nam đang đứng trước vận hội mới, nơi mỗi tấm huy chương đều mang giá trị của sự trung thực và nỗ lực thuần túy. Với chiến lược giáo dục bài bản và những đổi mới sáng tạo cùng khẩu hiệu "Say No! To Doping" một mùa Đại hội sạch, nơi tài năng được tỏa sáng đúng nghĩa và tinh thần cao thượng của thể thao được tôn vinh ở mức cao nhất.
A.T, ảnh VADA