Công trình này được thực hiện dựa trên việc phân tích các màn tranh tài tại vòng chung kết Giải vô địch Điền kinh thế giới Tokyo 2025, do nhà khoa học Takeo Matsubayashi thuộc Viện Khoa học Thể thao Nhật Bản chủ trì, phối hợp cùng bộ phận sức khỏe và khoa học của Liên đoàn Điền kinh thế giới. Kết quả nghiên cứu khẳng định rằng việc duy trì tốc độ của gậy tiếp sức trong suốt quá trình trao đổi chính là chìa khóa then chốt có thể làm thay đổi hoàn toàn cục diện và kết quả của cuộc đua.
Nghiên cứu mới hé lộ yếu tố quyết định chiến thắng ở nội dung chạy tiếp sức 4x100m
Để thu thập dữ liệu chính xác cho công trình này, nhóm nghiên cứu đã bố trí hệ thống gồm bảy máy quay tốc độ cao vận hành bằng tay xung quanh đường chạy. Hệ thống này liên tục ghi hình các VĐV từ lúc xuất phát cho đến khi về đích trong suốt vòng chung kết 4x100m. Từ các thước phim thu được, các nhà khoa học đã dựng lại mô hình không gian ba chiều về vị trí của từng VĐV, qua đó đo lường tỉ mỉ các thông số như thời gian hiện diện trong khu vực tiếp nhận, vận tốc tối thiểu của gậy trong quá trình chuyển giao, vị trí trao gậy và tổng thời gian hoàn thành lượt chuyển giao. Việc đối chiếu các chỉ số này với thời gian về đích thực tế của từng đội đã mang lại những phát hiện có tính bước ngoặt.
Phân tích chuyên sâu cho thấy sự chênh lệch đáng kể giữa các đội về quỹ thời gian bị lãng phí trong những lần trao đổi gậy, và khoảng cách này đủ lớn để tác động trực tiếp đến thứ hạng chung cuộc. Những pha trao gậy đạt hiệu quả tối ưu nhất là những pha mà tốc độ của chiếc gậy được duy trì liên tục. Điều này đòi hỏi VĐV nhận gậy phải giảm thiểu tối đa việc bị suy giảm tốc độ, đồng thời VĐV chạy trước phải chủ động tăng tốc đủ nhanh và đạt vận tốc lý tưởng trước thời điểm tay chạm vào gậy.
Đáng chú ý, phát hiện này đã thách thức quan điểm truyền thống cho rằng thành tích chạy nước rút cá nhân là yếu tố duy nhất quyết định chiến thắng. Khi nhóm nghiên cứu lập bảng xếp hạng giả định dựa trên thành tích trung bình tốt nhất trong mùa giải ở cự ly 100m của bốn thành viên mỗi đội, kết quả thu được hoàn toàn không trùng khớp với thứ tự về đích thực tế trên đường chạy. Điều đó chứng minh rằng màn trình diễn ở nội dung tiếp sức không thể chỉ đo đếm bằng tốc độ của từng cá nhân đơn lẻ, mà các kỹ thuật đặc thù, đặc biệt là sự nhịp nhàng và chính xác trong thao tác chuyển giao gậy, mới là nhân tố tạo nên sự khác biệt.
Đánh giá về giá trị thực tiễn của công trình, nhà khoa học Takeo Matsubayashi nhấn mạnh rằng, tầm quan trọng của việc duy trì vận tốc gậy tiếp sức không chỉ nằm ở một pha trao gậy suôn sẻ, mà còn phụ thuộc vào khả năng duy trì đà chạy của người nhận và khả năng bứt tốc hiệu quả của người trao. Những dữ liệu khách quan này mang lại cơ sở thực tế giúp các huấn luyện viên và vận động viên đưa ra những quyết định sáng suốt hơn trong quá trình luyện tập cũng như khi bước vào thi đấu chính thức.
Đồng quan điểm đó, bà Sakie Nobuoka, HLV trưởng đội tuyển chạy nước rút cự ly ngắn của Nhật Bản, nhận định nghiên cứu đã cung cấp bằng chứng khoa học vững chắc cho những trải nghiệm mang tính bản năng của giới huấn luyện. Bà cho biết mục tiêu trong cuộc đua 4x100m không dừng lại ở việc chuyền gậy an toàn, mà quan trọng hơn là phải giữ được guồng quay tốc độ trong suốt quá trình giao thoa giữa hai VĐV. Nhờ việc cụ thể hóa các yếu tố này qua chỉ số thời gian tại khu vực tiếp nhận và sự biến thiên vận tốc của chiếc gậy, nghiên cứu đã mở ra một phương pháp tiếp cận dựa trên dữ liệu thực chứng, hỗ trợ đắc lực cho các đội tuyển trong việc hoàn thiện kỹ thuật, nâng cao sự phối hợp đồng đội và chuẩn bị tối ưu cho các giải đấu lớn.
A.T biên dịch, ảnh insidethegames