Ngoại giao văn hóa – cầu nối nâng cao vị thế quốc gia
Trong thời đại ngày nay, sức mạnh của một quốc gia không chỉ được đo bằng tiềm lực kinh tế hay quân sự mà còn được đánh giá thông qua khả năng lan tỏa những giá trị văn hóa, khả năng tạo dựng thiện cảm và sự hấp dẫn đối với cộng đồng quốc tế. Chính vì vậy, văn hóa đã trở thành một trong những trụ cột quan trọng của đối ngoại Việt Nam, cùng với đối ngoại chính trị và đối ngoại kinh tế, tạo thành thế “kiềng ba chân” vững chắc trong triển khai đường lối đối ngoại của Đảng và Nhà nước.
Thông qua các chương trình giao lưu văn hóa, Tuần văn hóa được Việt Nam ở nước ngoài được tổ chức đã góp phần thúc đẩy ngoại giao văn hóa ngày càng đi vào chiều sâu
Nhận thức rõ vai trò đó, Đảng và Nhà nước luôn xác định văn hóa vừa là mục tiêu, vừa là động lực phát triển đất nước; đồng thời là nguồn lực nội sinh quan trọng để nâng cao vị thế, uy tín quốc gia trên trường quốc tế. Nhiều chủ trương, chính sách lớn về ngoại giao văn hóa đã được ban hành, tạo cơ sở để phát huy hiệu quả sức mạnh mềm văn hóa trong công tác đối ngoại.
Thông qua các chương trình giao lưu văn hóa, tuần văn hóa Việt Nam ở nước ngoài, các ngày Việt Nam tại nhiều quốc gia, cùng hàng loạt hoạt động quảng bá di sản, nghệ thuật truyền thống, ẩm thực và du lịch, hình ảnh một Việt Nam hòa bình, thân thiện, giàu bản sắc đã được giới thiệu rộng rãi tới bạn bè quốc tế.
Việt Nam cũng đạt nhiều thành tựu nổi bật trong việc bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa. Đến nay, nhiều di sản văn hóa vật thể, phi vật thể và tư liệu của Việt Nam đã được UNESCO ghi danh, góp phần khẳng định vị trí của nền văn hóa Việt Nam trong kho tàng di sản nhân loại. Những danh hiệu quốc tế không chỉ là niềm tự hào dân tộc mà còn trở thành “tấm hộ chiếu văn hóa” giúp Việt Nam tăng cường kết nối, hợp tác với các quốc gia và tổ chức quốc tế.
Các hoạt động văn hóa đối ngoại cũng góp phần làm sâu sắc hơn quan hệ hữu nghị giữa Việt Nam với các nước. Thông qua âm nhạc, nghệ thuật biểu diễn, điện ảnh, mỹ thuật, văn học hay các hoạt động giao lưu nhân dân, những khác biệt về ngôn ngữ, khoảng cách địa lý được thu hẹp, tạo nên sự thấu hiểu, tin cậy và gắn kết giữa các dân tộc.
Bên cạnh đó, văn hóa còn hỗ trợ hiệu quả cho ngoại giao kinh tế và ngoại giao du lịch. Nhiều giá trị văn hóa truyền thống, sản phẩm văn hóa sáng tạo, lễ hội, di sản đã trở thành nguồn lực thu hút đầu tư, thúc đẩy thương mại và phát triển du lịch bền vững, đóng góp vào tăng trưởng kinh tế và quảng bá thương hiệu quốc gia.
Không chỉ góp phần quảng bá hình ảnh quốc gia, các giá trị văn hóa còn trở thành động lực thúc đẩy phát triển du lịch và công nghiệp văn hóa. Theo tinh thần chỉ đạo của Tổng Bí thư Tô Lâm về việc “biến văn hóa thành sức mạnh mềm quốc gia”, các nguồn tài nguyên văn hóa đang từng bước được chuyển hóa thành nguồn lực phát triển mới, đóng góp tích cực cho tăng trưởng kinh tế và nâng cao sức cạnh tranh quốc gia.
Chương trình giao lưu văn hóa được tổ chức thường xuyên
Lan tỏa giá trị Việt Nam trong kỷ nguyên số
Trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ, ngoại giao văn hóa đang đứng trước những cơ hội mới để mở rộng phạm vi ảnh hưởng và nâng cao hiệu quả quảng bá hình ảnh đất nước.
Phát biểu tại Hội nghị Ngoại giao lần thứ 33 – sự kiện được tổ chức tại Hà Nội vào ngày 1/8 vừa qua, Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lâm Thị Phương Thanh nhấn mạnh rằng: sức mạnh của Việt Nam hôm nay được kết tinh từ các hệ giá trị cốt lõi của văn hóa dân tộc, được lan tỏa và bồi đắp qua nhiều thế hệ. Đó là những giá trị của hòa bình, độc lập, dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh và hạnh phúc; là tinh thần yêu nước, đoàn kết, tự cường, nhân văn của dân tộc Việt Nam. Chính những giá trị ấy đã tạo nên nền tảng vững chắc cho nền ngoại giao Việt Nam trong thời kỳ mới.
Chính vì vậy, việc củng cố và nâng tầm sức mạnh mềm Việt Nam hiện nay có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Đây không chỉ là yêu cầu của quá trình hội nhập quốc tế mà còn là điều kiện để Việt Nam lan tỏa mạnh mẽ hơn hình ảnh một đất nước hòa bình, ổn định, phát triển năng động, lấy người dân làm trung tâm và là thành viên có trách nhiệm của cộng đồng quốc tế.
Bộ trưởng Lâm Thị Phương Thanh cho rằng cần đổi mới tư duy và đa dạng hóa phương thức triển khai các hoạt động văn hóa đối ngoại, kết hợp chặt chẽ với công tác thông tin đối ngoại, tăng cường ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số và xây dựng môi trường văn hóa số. Việc phát triển các mô hình quảng bá tích hợp “Văn hóa - Thương mại - Du lịch - Đầu tư Việt Nam” sẽ góp phần tạo nên thông điệp thống nhất, nâng cao khả năng nhận diện thương hiệu quốc gia trên trường quốc tế.
Cùng với đó, các hoạt động văn hóa trong khuôn khổ các chuyến thăm cấp cao và các sự kiện quốc tế lớn cần tiếp tục được đầu tư bài bản, chuyên nghiệp, mang đậm bản sắc Việt Nam. Đây là cơ hội để giới thiệu những giá trị văn hóa đặc sắc của dân tộc tới bạn bè quốc tế, đồng thời tạo dấu ấn riêng của Việt Nam trong các diễn đàn đa phương.
Một trong những định hướng được Bộ trưởng Lâm Thị Phương Thanh đề cập tới đó là xây dựng các không gian văn hóa Việt Nam tại cơ quan đại diện ở nước ngoài với mức độ nhận diện cao, từ thiết kế, bài trí đến phong cách hoạt động. Mỗi cơ quan ngoại giao, mỗi cán bộ ngoại giao không chỉ là đại diện cho Nhà nước mà còn là những “đại sứ văn hóa”, góp phần lan tỏa hình ảnh Việt Nam ra thế giới.
Bên cạnh đó, việc phát huy vai trò của cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài được xem là yếu tố quan trọng trong chiến lược ngoại giao văn hóa. Thông qua các hoạt động gìn giữ tiếng Việt, bảo tồn truyền thống văn hóa dân tộc và quảng bá hình ảnh đất nước, kiều bào tiếp tục là cầu nối hữu nghị giữa Việt Nam với cộng đồng quốc tế.
Thực tiễn cho thấy, cùng với thành tựu đối ngoại toàn diện của đất nước, văn hóa đã và đang trở thành một trong những nguồn lực quan trọng nhất tạo nên sức mạnh mềm Việt Nam. Khi các giá trị văn hóa được bảo tồn, phát huy và lan tỏa hiệu quả, đó không chỉ là sự khẳng định bản sắc dân tộc mà còn là đóng góp thiết thực của Việt Nam vào sự đa dạng của nền văn minh nhân loại, đồng thời tạo thêm động lực để ngoại giao Việt Nam tiếp tục vươn xa trong kỷ nguyên phát triển mới.
VD, ảnh ST