Thay mặt cơ quan chủ trì soạn thảo, Bộ trưởng trân trọng cảm ơn các đại biểu đã đóng góp 118 lượt ý kiến tại 16 tổ và 21 ý kiến phát biểu tại hội trường. Các ý kiến thể hiện sự thống nhất cao về sự cần thiết ban hành Nghị quyết nhằm thể chế hóa kịp thời chủ trương của Đảng, đặc biệt là Nghị quyết số 80 của Bộ Chính trị; đồng thời khẳng định quan điểm phát triển văn hóa, con người là nền tảng, nguồn lực nội sinh quan trọng, động lực và trụ cột cho phát triển nhanh, bền vững đất nước.
Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lâm Thị Phương Thanh phát biểu giải trình, làm rõ một số vấn đề đại biểu Quốc hội nêu
Theo Bộ trưởng, năm 2025 Chính phủ đã trình Quốc hội phê duyệt chủ trương đầu tư Chương trình mục tiêu quốc gia về phát triển văn hóa giai đoạn 2025–2035. Tại kỳ họp này, Quốc hội sẽ thông qua kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội và đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026–2030, trong đó có nhiều nhiệm vụ liên quan đến phát triển văn hóa. Thực hiện chỉ đạo của Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển văn hóa, Chính phủ xây dựng dự thảo Nghị quyết nhằm thể chế hóa Nghị quyết 80, tập trung vào hai nội dung lớn: tháo gỡ điểm nghẽn và huy động, sử dụng hiệu quả nguồn lực cho phát triển văn hóa.
Làm rõ các nội dung cụ thể, Bộ trưởng cho biết cơ quan soạn thảo đã nghiên cứu kỹ lưỡng ý kiến của đại biểu và rà soát chỉnh lý dự thảo Nghị quyết theo nguyên tắc các chính sách đã rõ, đã chín, bảo đảm khả thi, có sự đồng thuận cao thì sẽ quy định ngay trong Nghị quyết. Đồng thời đề xuất Quốc hội giao Chính phủ quy định chi tiết các vấn đề cần có sự điều hành linh hoạt, các vấn đề mới cần được thí điểm ban hành các chính sách đặc thù.
Về tên gọi, tiếp thu ý kiến của Ủy ban Thường vụ Quốc hội và các đại biểu, bám sát tinh thần Nghị quyết số 80 của Bộ Chính trị, điều chỉnh tên gọi là: "Nghị quyết về phát triển văn hóa Việt Nam".
Về nguồn lực, dự thảo xác định rõ ngân sách nhà nước dành cho văn hóa tối thiểu 2% tổng chi và được điều chỉnh tăng dần theo yêu cầu phát triển. Bộ VHTTDL đang phối hợp với các bộ, ngành, địa phương để làm rõ cơ cấu phân bổ nguồn lực này, bảo đảm chi đúng mục tiêu, đúng trọng tâm. Song song với đó là cơ chế huy động các nguồn lực xã hội, tạo nên nền tảng tài chính bền vững cho phát triển văn hóa trong giai đoạn mới.
Đối với Ngày Văn hóa Việt Nam, dự thảo không chỉ dừng ở việc xác định ngày 24.11 mà còn bổ sung quy định nhằm phát huy giá trị văn hóa trong các ngày lễ lớn của dân tộc, hướng tới mục tiêu nâng cao khả năng tiếp cận, tham gia và thụ hưởng văn hóa của người dân, đặc biệt là thế hệ trẻ. Đồng thời, cơ quan soạn thảo cũng tiếp thu đề xuất mở rộng cơ chế miễn, giảm phí tham quan không chỉ ở khu vực công lập mà cả khu vực tư nhân, qua đó tăng tính lan tỏa của chính sách.
Bộ trưởng Lâm Thị Phương Thanh phát biểu giải trình, làm rõ một số vấn đề đại biểu Quốc hội nêu
Về cơ chế chính sách bảo tồn văn hóa các dân tộc thiểu số, nghệ thuật dân gian, nghệ thuật truyền thống. Đây là một điều mới được bổ sung trên cơ sở tiếp thu ý kiến của đại biểu Quốc hội. Các cơ chế chính sách giải pháp được thiết kế theo hướng ưu tiên nguồn lực tài chính bảo tồn phát huy giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp của các dân tộc Việt Nam, các giá trị văn hóa có nguy cơ mai một và nghệ thuật truyền thống. Xây dựng và thực hiện các cơ chế chính sách đặc thù cho văn hóa các dân tộc thiểu số, phát triển không gian bảo tồn văn hóa làng, bản, buôn truyền thống gắn với phát triển du lịch, phát huy vai trò chủ thể văn hóa để tạo sinh kế bền vững. Dự thảo đã tiếp thu bổ sung những chính sách cụ thể, thiết thực từ cơ sở nhưng mang tính đột phá và có sức lan tỏa cao, như quy định về việc tổ chức tự quản của cộng đồng dân cư được giao quản lý vận hành khai thác sử dụng một số thiết chế văn hóa thể thao ở cơ sở.
Liên quan về chính sách đãi ngộ phát triển tài năng, nhân lực đặc thù về nghề nghiệp trong lĩnh vực văn hóa thể thao, cơ quan soạn thảo đã rà soát tiếp thu các ý kiến phù hợp. Theo Bộ trưởng, hiện nay đã có nhiều chính sách trong Chương trình mục tiêu quốc gia về phát triển văn hóa liên quan đến lĩnh vực này, như các đề án đào tạo, bồi dưỡng và các chương trình đầu tư cho các cơ sở giáo dục, trong đó tập trung vào đối tượng học sinh, sinh viên. Dự thảo cũng đã quy định cụ thể các cơ chế nhằm thu hút, giữ chân người người có tài năng, nhất là trong lĩnh vực văn hóa nghệ thuật truyền thống, dân gian.
Một nội dung đáng chú ý là việc bổ sung quy định thí điểm thành lập Quỹ văn hóa nghệ thuật theo mô hình hợp tác công – tư, hoạt động như quỹ đầu tư mạo hiểm theo nguyên tắc thị trường, chấp nhận rủi ro và bảo đảm công khai, minh bạch. Nguồn vốn của Quỹ gồm vốn ngân sách đóng vai trò “vốn mồi” và nguồn lực xã hội, doanh nghiệp, tổ chức, cá nhân, tài trợ quốc tế và các nguồn hợp pháp khác. Theo Bộ trưởng, đây là cơ chế phù hợp với đặc thù đầu tư trong lĩnh vực văn hóa, văn học nghệ thuật vốn tiềm ẩn nhiều rủi ro. Cơ quan soạn thảo sẽ tiếp tục rà soát, hoàn thiện mô hình quỹ trên cơ sở tham khảo kinh nghiệm quốc tế, xây dựng tiêu chí đánh giá và cơ chế chấp nhận rủi ro phù hợp.
Về chuyển đổi số trong lĩnh vực văn hóa, thể thao và du lịch, Bộ trưởng nhìn nhận đây là nhiệm vụ khó, còn nhiều thách thức. Tuy nhiên, chuyển đổi số được kỳ vọng sẽ góp phần xây dựng hệ thống dữ liệu đồng bộ, phục vụ so sánh, đánh giá khoa học, toàn diện, qua đó đề xuất các nhiệm vụ, giải pháp thực hiện hiệu quả các chương trình, kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội nói chung và của ngành văn hóa nói riêng.
Tổng kết các nội dung tiếp thu, Bộ trưởng Lâm Thị Phương Thanh khẳng định, các ý kiến của đại biểu Quốc hội sẽ tiếp tục được nghiên cứu, hoàn thiện trong dự thảo trình Quốc hội xem xét thông qua. Những vấn đề chưa thể quy định ngay sẽ được cụ thể hóa trong quá trình xây dựng các văn bản hướng dẫn và tổ chức thực hiện.
PV, Ảnh: BVHTTDL