Thủ môn lừng danh của Bóng đá Việt Nam
Sinh năm 1938, tại phố Hàng Chiếu, Hà Nội, ông Hà Bôn sớm bộc lộ niềm đam mê đặc biệt với trái bóng. Thuở nhỏ, cứ hết giờ học, ông lại theo chúng bạn ra sân Long Biên đá bóng. Bằng tài năng và tinh thần thi đấu nhiệt huyết, ông đã sớm trở thành một trong những thủ môn tài ba của bóng đá Việt Nam thời kỳ đó.
Cựu danh thủ Hà Bôn - thủ môn lừng danh của Bóng đá Việt Nam
Trưởng thành từ phong trào bóng đá phủi, nổi tiếng với việc bắt bóng giỏi nhất bãi sông Hồng nên khi tốt nghiệp phổ thông, ông Bôn được mời về bắt bóng cho đội bóng Sở Thuế Vụ. Năm 1960 ông chuyển về chơi cho đội Đường Sắt và đến năm 1963, nghe theo tiếng gọi của Tổ quốc, ông gia nhập quân ngũ và đóng quân tại Thái Nguyên. Tham gia quân đội, chưa kịp được cầm súng ra chiến trường chiến đấu, ông Bôn được gọi vào đội bóng Quân Khu Việt Bắc, chơi giải hạng A lúc bấy giờ. Năm 1966 ông Bôn về đội bóng cơ quan Bộ Ngoại giao và dẫn dắt đội bóng với cương vị đội trưởng cho đến lúc nghỉ hưu. Trong suốt thời gian dài gắn bó và xây dựng đội bóng Bộ Ngoại giao, ông đã góp công lớn đưa đội bóng ba lần vô địch giải Bóng đá phong trào Hà Nội. Với những đóng góp đó, ông đã vinh dự được nhận huy chương vì sự nghiệp thể thao; Kỷ niệm chương vì sự nghiệp Bóng đá Việt Nam của Liên đoàn Bóng đá Việt Nam. Huân chương Hạng Nhì, Huy cương vì sự nghiệp ngoại giao và nhiều Bằng khen, giấy khen...
Sau khi nghỉ hưu, những tưởng ông sẽ an nhàn hưởng tuổi già vui vầy bên con cháu. Nhưng tình yêu với trái bóng tròn với ông chưa bao giờ vơi cạn. Chính vì vậy, ông cùng với một số người bạn đã sáng lập ra CLB Bóng đá lão tướng Hà Nội và tham gia bắt bóng đến khi tuổi đã ngoài 70 mới thôi.
Thoạt nhìn, ít ai biết ông là thủ môn trứ danh. Ông có dáng người nhỏ thó, chiều cao cũng không mấy nổi bật với 1m65, sải tay cũng ngắn và đặc biệt ông Hà Bôn chưa từng học qua một khóa đào tạo Bóng đá nào, nhưng trong suốt những năm tháng gắn bó với trái bóng tròn, ông Hà Bôn được biết đến với phong cách bắt bóng tài hoa, đầy ngẫu hứng nhưng vô cùng chính xác. Ở ông hội tụ nhiều tố chất đặc biệt, sự nhanh nhẹn, linh hoạt cùng khả năng phán đoán và phản xạ chính xác. Theo lời kể của nhiều người, “xem ông Hà Bôn bắt bóng như được xem biểu diễn xiếc trong khung thành”.
Cũng chính nhờ tài bắt bóng ít ai sánh được, nên cựu danh thủ Hà Bôn đã được giới mộ điệu đặt cho biệt hiệu “con vượn Thuế vụ”. Mỗi khi nhắc đến Hà Bôn, những người từng theo dõi "chàng thủ môn" có chiều cao khiêm tốn này thi đấu thường ví von rằng: “bay như vượn, lượn như Bôn”. Mỗi trận đấu có thủ môn Hà Bôn nắm giữ khung gỗ là nhiều chân sút thời đó phải ngán ngẩm.
Không chỉ giới cầu thủ nể phục, ông còn là thần tượng của biết bao thanh niên mê Bóng đá thời bấy giờ. Những trận đấu có sự góp mặt của thủ môn Hà Bôn luôn để lại nhiều cảm xúc cho khán giả bởi phong cách thi đấu nhiệt huyết và cống hiến. Không chỉ khâm phục tài năng, ông cũng được đồng đội và người hâm mộ yêu mến bởi sự giản dị, chân thành và tinh thần thể thao cao thượng.
Nhớ lại những năm tháng “quần đùi áo số” đầy oanh liệt, cựu danh thủ lừng danh Hà Bôn vẫn không giấu nổi cảm xúc tự hào! Ông cho biết: “Làm thủ môn quan trọng nhất là chọn điểm rơi, phán đoán tình huống, phản xạ nhanh và ra vào hợp lý. Thật đáng tự hào khi tôi sở hữu những tố chất đó. Suốt một thời sau những năm 1954, cứ gặp Hà Bôn là các tiền đạo đối phương không sao ghi bàn nổi. Tôi còn nhớ mỗi khi có mình bắt gôn, các sân bóng chật kín người tới xem, hạnh phúc, tuyệt vời lắm!”.
Bảo tàng Bóng đá của Cựu danh thủ Hà Bôn
Khép lại sự nghiệp thi đấu nhưng không rời xa Bóng đá
Sau khi giã từ sân cỏ, cựu thủ môn Hà Bôn không lựa chọn rời xa Bóng đá. Tình yêu với môn thể thao Vua vẫn luôn cháy bỏng trong ông. Thay vì tiếp tục thi đấu, ông dành thời gian và tâm huyết để sưu tầm, lưu giữ những kỷ vật liên quan đến Bóng đá. Từ những tấm ảnh cũ, quả bóng thi đấu, huy chương cho đến những kỷ vật có chữ ký của các cầu thủ nổi tiếng trong và ngoài nước... ông đều nâng niu mang về tư gia cất giữ.
Chia sẻ về sở thích này, ông Hà Bôn cho biết: Với tôi, tình yêu Bóng đá chưa bao giờ vơi cạn, chính vì vậy khi nghỉ hưu, tôi có một suy nghĩ là tại sao không sưu tầm những kỷ vật liên quan để anh em cùng ngồi uống trà mỗi ngày, bàn luận về trái bóng xưa và nay. Mục đích lúc đầu đơn giản là vậy, nhưng cứ như một cơ duyên, các kỷ vật vô giá từ thời bao cấp và cho đến giờ cứ tự tìm đến…”.
Theo thời gian, căn nhà 3 tầng của ông tại phố Núi Trúc, Hà Nội dần trở thành một “bảo tàng Bóng đá thu nhỏ”. Hàng trăm hiện vật được sắp xếp gọn gàng, cẩn thận, như những dấu ấn lịch sử kể lại hành trình phát triển của Bóng đá Việt Nam cũng như những kỷ niệm đáng nhớ của chính ông trong suốt những năm tháng thi đấu.
Mỗi kỷ vật đều mang theo một câu chuyện riêng, có món quà từ bạn bè quốc tế, có vật kỷ niệm của các cầu thủ và huấn luyện viên trong nước; hay đơn giản là những bức ảnh ghi lại khoảnh khắc đáng nhớ của Bóng đá một thời. Tất cả tạo nên một không gian đặc biệt –nơi gặp gỡ giữa quá khứ và hiện tại của Bóng đá Việt Nam.
Cho đến nay, ông vẫn đảm nhận trọng trách chủ tịch danh dự CLB Bóng đá Đại sứ quán Mỹ. Ông vẫn thường xuyên cùng vợ và người thân trong gia đình rong ruổi khắp các tỉnh thành trên cả nước mỗi khi được mời tham dự các trận giao hữu của đội bóng Bộ Ngoại giao.
Dù ở cái tuổi “xưa nay hiếm”, nhưng ông vẫn giữ được sự nhanh nhẹn, hoạt bát và đặc biệt là trí tuệ minh mẫn. Với giọng nói trầm ấm, những câu chuyện ông chia sẻ về các trận đấu, các thế hệ cầu thủ hay những giai đoạn khó khăn của Bóng đá nước nhà vẫn mạch lạc, lôi cuốn và luôn khiến người nghe cảm nhận rõ nét tinh thần và niềm tự hào của một thời đã qua. Ông không chỉ là một cựu cầu thủ tài ba mà còn là “người giữ ký ức về Bóng đá Việt Nam”. Từ niềm đam mê cá nhân, ông đã góp phần bảo tồn những giá trị lịch sử của Bóng đá Việt Nam, như một cách giúp thế hệ trẻ hiểu hơn về hành trình phát triển của môn thể thao vua nước nhà.
Bài, ảnh VD